Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Hand van bejaarde vrouw
Lezerscolumn

Dokter Sander is kwaad:
Deze stervende vrouw heeft goede zorg nodig

W

"We kunnen haar nog overplaatsen naar een verpleeghuis, er is nog plek. Dat is toch ook beter voor het sterftecijfer", zegt de arts-assistent. "Euh...", haper ik. Eigenlijk ben ik stomverbaasd. En kwaad. Aan het woord is longarts Sander de Hosson.

In ons consultenoverleg bespreekt een arts-assistent een hoogbejaarde patiënte. Ze ligt op een van onze chirurgische afdelingen met uitgezaaide darmkanker en heeft een stoma gekregen om haar darmen te ontlasten. De tumor belemmert de doorgang en een stoma is een noodzakelijke en begrijpelijke ingreep geweest.

Stervende 

De operatie is dan wel geslaagd, maar de kanker eist zijn tol: de situatie gaat sindsdien zienderogen achteruit. De chirurg heeft ons in consult gevraagd, omdat hij vermoedt dat patiënte zal gaan overlijden.

Daar twijfel ik geen seconde aan. Als ik haar in de late namiddag bezoek om het consult te superviseren, zie ik dat ze stervende is. Ze is benauwd, plast nauwelijks meer en het bloed trekt zicht terug uit haar huid als teken van een matige doorbloeding. Het hart geeft er na 89 jaar de brui aan.  

Mooi mens

Ze is het met haar hart eens. "Het hoeft niet meer, dokter. Het zit erop." Het is een mooi mens, deze vrouw met gerimpeld gelaat maar heldere diepblauwe ogen, die mij glimlachend aankijken vanonder haar grijze haar.

Als we spreken over haar ziekte en haar respectabele leeftijd, overtuigt ze. Als ik haar vertel over kwaliteit van leven in de stervensfase en wat er te doen staat, vraagt ze me hoe lang ze nog heeft. "Ik denk dat u binnen korte tijd gaat overlijden," vertel ik haar. "Dagen, misschien veel minder." "Laat me dan hier."

Sterftecijfer

Sinds enkele jaren worden ziekenhuizen gescoord op hun sterftecijfer. Met een dure term wordt dit de HSMR genoemd, de hospital standardized mortality ratio. Hierbij worden de prestaties van ziekenhuizen met het oog op overlijdens met elkaar vergeleken.

Het is een soort heilige graal geworden die ieder jaar, als een soort kwaliteitskeurmerk, breed in de media wordt uitgemeten. Alle ziekenhuizen nemen dit getal uitermate serieus. De afdelingen kwaliteitsbewaking zijn inmiddels uitgedijd met heel veel extra personeel om deze (en vele andere lijstjes) in te vullen.

Beïnvloeden

Laatst sprak ik een bestuursvoorzitter van een groot perifeer ziekenhuis in onze regio en hij vertelde dat door middel van het koppelen van allerlei 'zware' diagnoses die een patiënt heeft, het getal sterk te beïnvloeden is. Vol trots vertelde hij dat hij er een fulltime medewerker op gezet had en dat het getal nu met 10 punten gedaald was. "We doen het goed in de regionale media."

De mond gesnoerd

Ongetwijfeld zijn er allerlei studies gedaan naar het ongekende belang van de HSMR. Het sterftecijfer wordt gebruikt als een middel om controle te krijgen op de kwaliteit van zorg in ziekenhuizen. De criticasters die roepen dat het appels met peren vergelijken is, wordt de mond direct gesnoerd: 'Er is gecorrigeerd voor de patiëntencategorie die elk ziekenhuis bezoekt'.

Een leger aan beleidsmanagers in pakken met mooie snit staan klaar met een indrukwekkend verantwoord verhaal over statistiek om te vertellen hoe goed het verhaal van de HSMR eigenlijk in elkaar steekt.

Pijnmetingen

Van sommige lijstjes vind ik het prima dat ze er zijn. Zo geloof ik heilig in twee dagelijkse pijnmetingen. Ik waardeer de metingen om te kijken of een delier (verwardheid) speelt. Het zijn zinnige metingen die recht doen aan goede patiëntenzorg.

Misschien is het goed om ook eens te bekijken waar het invoeren van andersoortige lijstjes toe leidt. Want wat zijn er in de laatste vijf jaren vele kwaliteitskeurmerken ingevoerd (zodat dagelijks honderden kwaliteitmedewerkers aan de slag zijn, wat ook weer tonnen kost).

Palliatieve zorg

Want zelfs in mijn ziekenhuis (dat hoogwaardige palliatieve zorg hoog in het vaandel heeft) wordt dus ook gekeken of stervende mensen niet over te plaatsen zijn 'zodat het sterftecijfer goed blijft'. Ik hoor vanuit alle windhoeken dat dit in alle ziekenhuizen aan de orde van de dag is. 

Laten we ophouden met deze flagrante onzin. We gaan niet zeulen met stervende mensen, ze op brancards hijsen, ze vervoeren in hobbelige ambulances, zodat ze hun laatste adem de volgende dag een kilometer verder kunnen uitblazen om het sterftecijfer van het ziekenhuis goed te houden.

Beïnvloedbaar middel

Houd op overheid (met je waanzinnige controlebehoeftigheid). Vertrouw op je professionals, onderzoek incidenten en calamiteiten. Houd op met denken dat transparantie een doel is.

Het is een beïnvloedbaar middel. Houd op ziekenhuizen (met het goochelen met getallen). Houd op nieuwszenders (met het publiceren van getallen die appels met peren vergelijken). Houd op.

Veilige omgeving

Er ligt hier een stervende vrouw die goede zorg nodig heeft om in een voor haar veilige omgeving te overlijden. En dat is in dit geval hier, in het ziekenhuis. Zorg gaat om mensen, niet om cijfers. Als ik naar de vrouw in haar bed kijk, die haar ogen sluit omdat ze sterven gaat, stel ik haar gerust. "Natuurlijk blijft u hier."

Als ik wegloop, ben ik kwaad. Niet op de arts-assistent of wie dan ook. Op het systeem. Op ons allemaal. Want we houden elkaar voor de gek. We doen er allemaal aan mee.

Bedenk dan goed...

We staan toe dat er een niemandsland is tussen de colberts en de mantelpakken aan de ene kant en de witte jassen aan de andere kant. En het stinkt daar. Het schiet door mij heen en ik schaam me er geeneens voor. "F*ck het sterftecijfer."

Als u voortaan ziet dat het sterftecijfer in uw ziekenhuis dramatisch gedaald is, bedenk dan goed: "Er sterven echt niet minder mensen. Ze sterven ergens anders."

Jij op VROUW.nl

Wil jij ook, net als Sander, een lezerscolumn schrijven?

Dan kan dat hier!