De extra’s voor de dvd heeft hij op het nippertje afgerond. Robert Jan Westdijk moet druk voelen voor hij begint. Eenmaal aan het werk, kan hij eindeloos doorgaan. Tijd of niet, hij blijft schaven. Het kan immers altijd beter. Maar nu is de dvd af, en heeft hij tijd voor koffie in een Utrechts café. Of hij me mag gebruiken als proefpubliek voor
Martins film, vraagt hij. Dat mag, en voor ik het weet springt hij van scène naar shot en stelt hij mijn oplettendheid op de proef. Westdijk wil niet ‘te uitleggerig’ zijn in zijn werk, maar baalt ervan als blijkt dat ik een clou heb gemist. ‘Had ik het dan toch anders moeten doen?!’
Writer’s block
Het echte leven is hem niet komen aanwaaien. ‘Tien jaar lang heb ik gedaan over de eerste dertig minuten. Ik begon steeds opnieuw, ordners vol heb ik.' In de tussentijd zat Westdijk niet stil. Zo maakte hij
Phileine zegt sorry, naar een boek van Ronald Giphart. 'Maar
Het echte leven zweefde overal boven. Dat was fnuikend, het moest eruit maar het lukte niet. Ik dacht steeds: ik zou eerst de film van Martin moeten uitschrijven, en kijken wat er dan gebeurt op de set. Tot ik dacht:
fuck it, ik zie wel.’
‘Ik zou wel willen dat ik alles van tevoren kon bedenken, maar mijn kracht ligt in het ontregelen. Op de set ben ik bereid alles weg te gooien wat ik eerder heb bedacht. Dan beleef ik alles als nieuw. Na het filmen ga ik selecteren en schuiven in het ritme en de volgorde. En dan schaven.’ “Westdijk maakt geen statement”, kopte de Volkskrant na de première van
Het echte leven. ‘Dat is natuurlijk gelul. Ik heb wel degelijk wat te zeggen. De moraal is: laat je positief beïnvloeden, durf het toe te staan, wees niet bang.’
Alter ego
‘De film
Het echte leven is door Martin en zijn crew gemaakt. Ook de randen van de film - de stukjes voor start en na stop - zijn geschoten door de cameraman van Martin. Hij heeft de film met de
rushes gemonteerd als een documentaire. Je moet mij helemaal vergeten. Niet voor iedereen is dit duidelijk, ook vooraanstaande critici hebben het niet opgepikt. Jammer is dat. Op de set ben ik gewaarschuwd: “Jouw naam komt er straks onder.” Toch heb ik de typische ‘filmacademieshots’, zoals de
close up van een sleutel die in een slot verdwijnt, erin gehouden. Hoewel ik iets veel eerder
bullshit vind dan Martin, hoop ik dat Martins film meer is dan een flutverhaal en een hoop clichés achter elkaar.’
‘Fascinerend aan Martin is de eerste indruk die je van hem krijgt in
Het echte leven: wat een pedante eikel met die liefdestest.’ Westdijk zet ons hier op het verkeerde spoor. Het blijkt om Milan te gaan, het personage dat Martin speelt in de film binnen Westdijks film. ‘Martin is een romantische klootzak, een slappe zak, die een supersterk
alter ego creëert.’ Hoe zit het eigenlijk met de overeenkomsten tussen Robert Jan Westdijk en Martin Zomer? Westdijk lacht, vervolgt dan serieus: ‘Ik begrijp Martin wel in dat hij als regisseur gaat halen wat hij voor zich ziet. Daar kan ik heel ver in gaan.’ Ook de lichaamstaal van Martin doet denken aan die van hem. ‘Tijdens het opnemen van de fictieve repetities werd al snel duidelijk: “Doe Robert Jan maar na.” Griezelig om te zien, hoe perfect Ramsey Nasr dat deed.’
Drieluik
‘Ik probeer de kijker iets mee te geven wat normaal buiten je blikveld blijft. Een glimp van film.’ In zowel
Zusje als
Het echte leven speelt de vertelwijze, de vorm, een belangrijke rol. ‘Bij Zusje zit je middenin de actie, word je als kijker medeplichtig. ’De broer van Daantje filmt om een doel te bereiken. Is dat gelukt, dan gooit hij de film weg. Die film wordt door mij ‘gevonden’, waardoor een raamvertelling ontstaat. Bij
Het echte leven gaat het erom temidden van gekte en chaos om je heen, puurheid en eenvoud te halen. Dat zijn tegengestelde benaderingen. In beide gevallen is er sprake van een distantie die ik probeer op te heffen.’
Zusje en
Het echte leven zijn Westdijks meest persoonlijke films. Ze vormen de eerste delen van een drieluik. ‘In het derde deel komt de nadruk te liggen op montage. In die film wil ik de vooringenomenheid van de kijker onderuit halen, door nieuwe informatie toe te voegen en te wisselen van context. Het gaat over manipulatie van beelden. Een scène kan een tegengestelde betekenis krijgen door wat je ervoor en erna toont. In
Het echte leven laat Martin in alle onbarmhartigheid zien wat hij allemaal fout heeft gedaan. In deel drie wil ik laten zien hoe iemand tot zelfkennis komt.’
Gaat de nieuwe film weer over een filmmaker met een stoer plan, en een ongrijpbare tegenspeelster die aan het langste eind trekt? ‘Daar kan ik nog niet veel over zeggen’, glimlacht Westdijk, ‘alleen dat ik de techniek ga loslaten op beelden van een overledene. Zo kan ik iemand tot leven wekken.’
Benieuwd naar Het echte leven? Lees dan de recensie 'DVD Het echte leven met unieke extra's'
In 'Het echte leven' zien we hoe regisseur Martin een film aan het maken is. Robert Jan Westdijk kroop in het hoofd van zijn zelfverzonnen personage, en werkte Martins film uit tot een speelfilm van een uur. Het resultaat is te zien op de dvd, die nét af is. Een bevlogen filmmaker over de overwinning van zijn writer's block, manipulatie van beelden en het belang van loslaten. 'Mijn kracht ligt in het ontregelen.'
grada
Jij
