Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Partners van VROUW

Al 150 jaar een mysterie in onze keukens
Margarine: broodnodig of gebakken lucht?

V

Volgend jaar is het 150 jaar geleden dat in opdracht van Napoleon de Derde margarine werd uitgevonden. Maar wat is margarine nou eigenlijk precies? Met hulp van Becel zetten we de feiten rondom het stokoude boteralternatief op een rijtje. We beantwoorden 7 vragen om voor eens en altijd duidelijk te maken wat we nou eigenlijk eten.

Vraag 1: Wat is het verschil tussen boter en margarine?

Ten eerste: margarine is dus geen boter, hoewel het in de volksmond wel zo wordt genoemd. Boter is een beschermde naam en wordt gemaakt van (koe)melk. Margarine wordt gemaakt met plantaardige oliën en vetten die hoofdzakelijk uit onverzadigde vetten bestaan. Dan hebben we nog het verschil tussen margarine, halvarine en margarine light. Halvarine is een variant van margarine die meer water bevat waardoor het vetpercentage lager ligt. Een stapje verder is margarine light die nog minder vet bevat.

Vraag 2: Is margarine gezond of niet?

De Gezondheidsraad en het Voedingscentrum raden aan om verzadigde vetten zoveel mogelijk te vervangen door onverzadigde vetten om het cholesterolgehalte in je bloed te verlagen. Een verhoogd cholesterolgehalte is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Margarines bevatten, afhankelijk van de oliën waarmee ze gemaakt zijn, onverzadigde vetten waaronder Omega 3 en 6. Deze vetten zijn essentieel, wat betekent dat het lichaam ze zelf niet kan aanmaken. Het is daarom belangrijk dat je ze uit voeding haalt. Daarnaast zijn margarineproducten goed voor ongeveer 35% van de vitamine D die we via onze voeding binnenkrijgen. Verder levert margarine een bijdrage aan de inname van vitamine A en E. Om deze redenen raadt het Voedingscentrum aan om margarine of halvarine te gebruiken in plaats van roomboter.

Vraag 3: En hoe zit het dan met de transvetten in margarine?

Tegenstanders van margarine wijzen ook op de aanwezigheid van transvetten in margarine. Transvet is ongezond, aangezien dit het cholesterolgehalte in het bloed verhoogt. Ruim een kwart eeuw geleden kwamen wetenschappers erachter dat er schadelijke transvetten vrijkwamen bij het harden van de plantaardige oliën. Het recept is daarna aangepast, waarna de hoeveelheid transvetten vrijwel nihil is, namelijk minder dan 1%. In Nederland voldoet nu meer dan 95% aan de normen voor de inname van transvet en is het dus eigenlijk geen issue meer. Het verhaal is wat dat betreft eigenlijk achterhaald. Transvetten zitten overigens ook in roomboter en dan in grotere hoeveelheden. Roomboter bevat namelijk ongeveer 1,5 gram ten opzichte van de 0,2 tot 1,0 gram in margarine. Rondom het onderwerp transvetten bestaan dus veel misvattingen waardoor onduidelijkheid blijft leven.

Vraag 4: Hoeveel calorieën zitten er in margarine?

Zoals gezegd zitten er in boter meer verzadigde vetten dan in margarine. Ter vergelijking: als je 6 boterhammen per dag eet, krijg je bij roomboter zo'n 16 gram verzadigd vet binnen, bij margarine ongeveer 6 gram en bij halvarine zo’n 3,5 gram. Uitgaande van het feit dat je maximaal 10% van je dagelijkse energie uit verzadigd vet mag halen, betekent dit dat je op een dag maar liefst 36 boterhammen mag eten met light margarine, of slechts 4 boterhammen met roomboter.

Qua calorieën bevatten zowel verzadigde als onverzadigde vetten 9kcal op 1 gram vet. Omdat roomboter meer vet bevat dan margarine, zitten er dus ook meer calorieën in roomboter dan in de plantaardige variant margarine. Enkel het gebruik van margarine ten opzichte van boter zal je niet helpen veel af te vallen. Wie echt op de calorieën wil letten, doet er verstandig aan om halvarine te gebruiken. Overigens zijn de meeste margarine producten die je in de schappen ziet liggen, halvarines. Daar zit vergeleken met gewone margarine de helft van het aantal calorieën in (361 kcal. per 100 gram).

Vraag 5: Wat is plantaardige ‘boter’?

Met ‘plantaardige boter’ wordt vaak margarine bedoeld. Maar omdat margarine niet gemaakt is van melk, mag je het eigenlijk niet eens boter noemen. Dat mag namelijk alleen als er minstens 80% melkvet in zit. Omdat margarines van Becel gemaakt worden met een mix van plantaardige oliën, zoals zonnebloem-, lijnzaad- en koolzaadolie zijn de meeste producten van Becel zelfs 100% plantaardig. Dit houdt in dat er geen dierlijke ingrediënten zijn gebruikt in het recept. Omdat de broeikasgas-uitstoot van plantaardige voeding lager is dan die van dierlijke producten zoals zuivel en vlees, helpt een verschuiving naar een plantaardig voedingspatroon mee aan het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Fijn voor het milieu dus ook!

Vraag 6: Hoelang is margarine houdbaar?

De Franse keizer Napoleon de Derde, een neef van Napoleon, gaf de opdracht een broodsmeersel te ontwikkelen dat zijn soldaten op een lange veldtocht konden meenemen. Het recept voor margarine kwam uiteindelijk in 1869 van de hand van een Franse scheikundige. Twee jaar later opende de Nederlander Antoon Jurgens in Nederland de eerste margarinefabriek van de wereld. Tegenwoordig is de samenstelling van margarine compleet anders dan toen, maar de houdbaarheid van margarine is wel nog steeds langer dan dat van roomboter. Waar volgens het Voedingscentrum roomboter slechts één tot twee weken houdbaar is, kun je margarine ongeveer een maand in de koelkast bewaren.

Vraag 7: Plantaardige spread zelf maken?

Je kunt margarine ook prima zelf maken. Super simpel en 100 % plantaardig! De ingrediënten die je nodig hebt om margarine zelf te maken zijn:  

  • 2 Eetlepels tropische olie (bijvoorbeeld kokos- of palmolie)
  • 3 Eetlepels vloeibare plantaardige olie
  • ¼ Theelepel mosterdpoeder
  • 1 Theelepel wortelsap
  • (Verse) kruiden naar smaak (peper, munt, peterselie, bieslook en/of knoflook)
  • Een paar druppels citroensap

Benieuwd naar de volledige bereidingswijze? Kijk dan op Becel.nl.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Becel.