Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Man klas
Afdalen in het mannenbrein

Minister, help! Het basisonderwijs
smoort onze jongens

blogger

Jan Willem Vaartjes

I

Ik heb op twee basisscholen gezeten. Tot en met de tweede klas op de Don Boscoschool en toen mijn ouders gingen verhuizen naar een nieuwbouwwoning in Zutphen-Zuid op de Achtsprong. Aan beide scholen heb ik mooie herinneringen. En ik kan de namen van mijn klasgenoten nog zo opdreunen.

 

Mijn klas op de Don Boscoschool bestond uit een bonte verzameling kinderen met een grote afvaardiging van telgen uit 'bekende Zutphense families' zal ik maar zeggen. Daar is bij mij het respect voor meesters en juffen (meesteressen klinkt zo streng) ontstaan. Het uitstralen en uitdragen van natuurlijk gezag was een absolute vereiste, anders was het met je gedaan met zoveel kinderen in de klas die thuis gewend waren zich nadrukkelijk en fysiek te laten gelden.

De basisschool is de plek waar de basis wordt gelegd voor de latere ontwikkeling. En juist het basisonderwijs ligt al jaren onder vuur door een tsunami aan bezuinigingsronden en efficiencyslagen opgelegd vanuit Den Haag.

Uitdijende klassen

Leerkrachten klagen steen en been over de uitdijende klassen, de administratieve rompslomp als gevolg van het vele nakijkwerk door alle verschillende niveaus waarop wordt lesgegeven, het gebrek aan specialistische klassenondersteuning, de werkdruk en het lage salaris in vergelijking met soortgenoten in bijvoorbeeld het middelbaar onderwijs.

Maar liefst 97% van de leerkrachten in het basisonderwijs is bereid om actie te voeren las ik deze week in de krant.

In mijn tijd speelde dit alles niet zo, heb ik het idee. Toen was een leerkracht nog een autoriteit binnen een overzichtelijk systeem; iemand ook met enig aanzien in de maatschappij. De wijze van lesgeven was ook compleet anders. Geen open, moderne lokalen vol met digitale snufjes en project- en niveaugestuurd onderwijs, maar eenvoudige, overzichtelijke klaslokalen met keurig in rij opgestelde bureaus met een opbergvakje voor je teken-, reken- en schrijfgerei. Na de instructie begon iedereen aan hetzelfde werk en was iedereen nagenoeg tegelijk klaar. 

Bijna geen 'normaal' kind meer

Ik heb er nog even een oude klassenfoto bijgehaald en tel daar toch echt 34 zieltjes op. Ongetwijfeld ook met de nodige kinderen die we nu zouden voorzien van 'een stempeltje'. Wat dat betreft, is er niet veel veranderd.

En toch zou je bijna denken dat er tegenwoordig geen 'normaal' kind meer bestaat. Een kind is vrij uniek als hij/zij niet gediagnosticeerd is met een of andere vorm van autisme, gedragsstoornis, dyslexie, hoogbegaafdheid of (cognitieve) leerproblemen. En dan heb ik het nog niet eens over al die kinderen uit ontwrichte gezinnen waarvan de leerresultaten beïnvloed worden door de thuissituatie.

Vroeger ging je als kind naar de LOM-school als je kampte met leer- en opvoedingsmoeilijkheden. Tegenwoordig is het speciaal onderwijs zo ver uitgehold, dat het wel heel erg gesteld moet zijn met een kind wil het niet binnen het reguliere onderwijs geplaatst worden. Op zich een prima uitgangspunt natuurlijk, maar als leerkracht heb je maar te dealen met deze 'rugzak-kindjes'. 

Meedoen met de 'normale kinderen' vergroot de kans op later succes en voorkomt ook dat je onterecht het etiquette van 'kneus' opgeplakt krijgt. 'LOM-school' vermelden op je curriculum vitae was destijds bepaald niet prijzenswaardig, kan ik je vertellen.

Stikken in de 'moederschoot'

Een andere ontwikkeling: het basisonderwijs is sterk vervrouwelijkt de afgelopen decennia. Als ik het aantal mannelijke leerkrachten tel op de school van mijn dochtertje kom ik niet verder dan vier, afgezet tegen een leger van vrouwelijke leerkrachten. En haar school is niet uniek wat dat betreft. Ik meen dat meer dan 80% van de leerkrachten in het basisonderwijs vrouw is. Het basisonderwijs is verworden tot een heus vrouwenbolwerk.  

Onderzoek toont aan dat de leerresultaten van jongens ieder jaar weer teruglopen. Ook in een land als Finland, dat koploper is qua onderwijsresultaten. Wat de precieze oorzaak daarvan is, wordt nader onderzocht, maar er zijn sterke aanwijzingen dat het gebrek aan mannelijke leerkrachten daar de oorzaak van is.

Het zou te maken kunnen hebben met de wijze waarop vrouwelijke leerkrachten de lesstof uitleggen en jongens ongemerkt beperken in hun bewegingsruimte. Mannen houden bovendien van meer risico's en daar houden ook jongens van. Nu verstikken ze langzaam in 'moederschoot'.

Sexy en uitdagend opleidingsinstituut

Als ik de verantwoordelijke minister en al die toetsfetisjistische beleidsmakers een tip mag geven: maak het basisonderwijs als de wiedeweerga weer aantrekkelijk voor mannen. Transformeer de pabo weer tot een sexy en uitdagend opleidingsinstituut.

Het is te idioot voor woorden dat de beloning sterk achterblijft bij docenten van het voortgezet onderwijs, terwijl de importantie en complexiteit van het werk niet minder is. Als je de beloning gelijk trekt, maak je het voor zijinstromers ook weer aantrekkelijk. En ja, dat gaat de nodige centen kosten, maar hoe luidt dat gezegde ook al weer over de kost en de baat?

PS O ja, leerkrachten... mochten jullie een week gaan staken; mijn zegen hebben jullie! Kan dat dit jaar dan wel aansluitend op de herfstvakantie in verband met een gepland familieweekend?