Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

APK voor je psyche

'Als je lijdt aan een angststoornis
heb je een dubbel probleem'

psycholoog

Jeffrey Wijnberg

I

In deze nieuwe rubriek behandelt VROUW-psycholoog Jeffrey Wijnberg wekelijks een psychische klacht. Deze week: de gegeneraliseerde angststoornis.

"Eigenlijk gaat een gegeneraliseerde angststoornis niet om de angst voor iets specifieks, maar om angst voor de angst zélf. Je hebt dus eigenlijk een dubbel probleem: de angststoornis zelf én de angst voor de angst. "Mensen die hier last van hebben, functioneren verder prima, alleen die angst... Je loopt bijvoorbeeld door de stad en ineens voel je een angst opkomen."

Allerlei vragen

"Je gaat dan bij jezelf zoeken naar wat er is. Er is meestal niets specifieks, maar mensen stellen zichzelf allerlei vragen. 'Ben ik soms bang om een collega tegen te komen?', 'Kan ik niet tegen de drukte?'... Met als gevolg dat ze bepaalde situaties gaan vermijden, uit angst voor dit gevoel", legt Wijnberg uit. 

Wijnberg legt uit dat de beleving van angst ontegenzeggelijk is. "Mensen zijn echt in paniek en heel erg bang. Dat gevoel gaat soms samen met het gevoel dat ze doodgaan of op het punt staan een hartaanval te krijgen. De volgende dingen kun je ook ervaren: je wordt duizelig, je verliest je evenwicht en weet niet wat je overkomt... Mensen gaan naar de huisarts en die zegt 'Er is niets mis met je hart, maar ik heb het idee dat je aan het hyperventileren bent'."

Het gaat dan om een klassieke paniekaanval. Er is ogenschijnlijk geen aanleiding; het overvalt je als donderslag bij heldere hemel. Wijnberg: "De fysieke kenmerken van angst zijn zweethanden, een rillerig gevoel, duizeligheid, misselijkheid, koude voeten en controleverlies."

Wie is vatbaar voor een angststoornis?

"In algemene zin zijn mensen die heel gevoelig zijn voor prikkels vatbaar voor een angststoornis", legt de psycholoog uit. "Mensen die druk zijn, stress ervaren en veel verplichtingen hebben." Het zijn doorgaans mensen die eerder 'meegaan' met de ander en moeilijk 'nee' kunnen zeggen.

De patiënten van Wijnberg die een angststoornis hebben, zijn vaak ook vatbaar voor een depressie, en andersom. In de huidige veeleisende 24-uurseconomie is het eigenlijk niet zo verwonderlijk dat veel mensen kampen met een angststoornis.

De therapie

Stap 1: Mensen uit de droom helpen

"Veel patiënten geven aan 'Dit wil ik niet, ik wil zó behandeld worden dat ik niet meer bang ben'. Uit die droom help ik ze meteen. Ik help ze af van de illusie dat ik ze hiervan af ga helpen. Dit omdat de angst wel degelijk een functie heeft: die beschermt je brein."

Stap 2: Rustig aan

"Het is heel menselijk om de praktijk te willen verlaten met handvatten: informatie waar je wat mee kunt. Een middel voor mensen om zich beter te voelen, is door hun doen en laten te verlangzamen."

Stap 3: Vermijd je angst

"Ik leg uit waarom vermijding zo goed is. Heb je ergens intense angst voor? Maak het jezelf dan niet moeilijker dan het is en ga het even uit de weg. Dit is misschien onconventioneel, maar dit raad ik mijn patiënten aan."

Stap 4: Verbinding maken met therapeut

"Ik probeer mensen op een grappige manier te confronteren met wat ze uit de weg zijn gegaan. Als iemand bijvoorbeeld dertig rondjes door de supermarkt loopt uit angst een collega tegen te komen, zeg ik 'Dit heb je fantastisch goed bedacht. Erg creatief’."

"Als ze dan kunnen lachen om zichzelf, dan heb je een goed moment in de therapie. Dus eigenlijk helpt het heel erg om verbinding te maken door met elkaar te lachen. Het contact met je therapeut is zó belangrijk. Hierin zit de veiligheid, een bevestiging dat het feit dat je er bent oké is. En dat wie je bent goed is; je bent met veiligheid omgeven."

Stap 5: Vertel het verder

"Wanneer mensen goed snappen hoe het zit met hun angststoornis en dit accepteren, zijn ze er klaar voor om dit aan te geven bij bekenden. Dus als bijvoorbeeld een vriendin of collega vraagt of je ergens mee naartoe wilt, of iets voor ze wil doen, ben je prima in staat om uit te leggen dat je het niet kan, omdat het teveel is."

"Je zegt dan bijvoorbeeld tegen je collega 'Ik leg even uit waarom ik niet bij de personeelsborrel ben. Het is voor mij niet zo handig nu'. Een effect van deze openheid kan zijn dat de tegenpartij zelf aangeeft hier óók last van te hebben."

Van mens tot mens

  • Je kunt proberen rekening te houden met je vriend(in). Contact is leuk, maar teveel is overbelasting. Dus zeg 'Ik kom wel, maar ik blijf niet te lang.' Toon dus uit jezelf begrip;
  • Doe niet moeilijk over het contact: dit zorgt voor extra stress. Wees dus flexibel;
  • Gedraag je (onder)steunend. Wees op de achtergrond beschikbaar door toe te zeggen te helpen met iets of ergens mee naartoe te gaan;
  • Soms kunnen familieleden en vrienden meegaan naar therapie. Dit helpt om ze te laten begrijpen hoe het werkt als je een angststoornis hebt.

Jij op VROUW.nl

Is dit verhaal voor jou herkenbaar? Heb jij ook weleens te maken (gehad) met angsten? En wil je daarover vertellen?

Dan kan dat hier!

Tekst: Elien Andersen

En, wat vind jij? Laat je horen!