Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

dollende vriendinnen
APK voor je psyche

De borderliner
onder de loep

psycholoog

Jeffrey Wijnberg

I

In deze rubriek behandelt VROUW-psycholoog Jeffrey Wijnberg wekelijks een onderwerp. Deze week: de persoonlijkheidsstoornis borderline.

Een borderliner doet er alles aan om verlating te voorkomen, meestal op een zeer theatrale manier. Er is sprake van impulsief gedrag. Iemand met borderline geeft bijvoorbeeld extreem veel geld uit, drinkt veel, gebruikt drugs of eet veel. Alles waar diegene op dat moment zin in heeft.

Wisselende stemmingen

Iemand met borderline heeft een extreme verlatingsangst. Bijvoorbeeld verlating door de partner, familie of vrienden. Ook horen bij deze ziekte heel wisselende stemmingen. Die variëren van super gelukkig tot het - een dag later - helemaal niet meer zien zitten. Als een borderliner aan het woord is, voelen mensen vaak instinctief dat het íets te enthousiast is allemaal. Spreken gaat vaak in superlatieven.

Dit gesprek zou typisch kunnen zijn voor iemand met borderline: ''Ik ging gisteren vlees halen, bij de biologische slager. Wát een vriendelijk personeel daar! Ik heb nooit zulke aardige mensen ontmoet. En ik heb ook nog nooit zoiets lekkers gehad als dit vlees. Zo geweldig!' Maar als diegene een dag later bij dezelfde winkel komt en er moet een keer gewacht worden, dan is de beleving ineens tegenovergesteld: 'Wat een rotwinkel! Klantvriendelijkheid: ho maar. En het vlees is ook niet te eten, bah!'.

Heftige vriendschappen en relaties

Dit gaat ook zo in vriendschappen. Iemand kan het ene moment helemaal geweldig zijn, maar als diegene een keer niet kan, dan is het ook meteen klaar. Daaruit voort vloeit ook nog vrij extreem manipulatief gedrag. Uitlatingen als 'Als je dit niet voor me overhebt, wat stelt onze vriendschap dan nog voor?' zijn zeer gebruikelijk.

Ook hebben borderliners vaak heel wisselende relaties. Langdurige contacten kunnen ze moeilijk vasthouden want door alle wisselende stemmingen en manipulaties zijn liefdespartners het snel zat. Door die extreme verlatingsangst wordt dus juist bereikt waar ze zo bang voor zijn.

Aantrekken en afstoten

Aantrekken en afstoten is aan de orde van de dag. Iemand is op de ene dag je beste vriendin, maar de volgende dag niet meer. Ook hebben mensen met deze ziekte een wankel zelfbeeld: in de liefde maken ze het bont en worden ze altijd verlaten. Door alle kanten op te schieten, hebben ze geen sterk identiteitsgevoel als in 'Dit ben ik en hier sta ik voor'.

Borderliners zijn erg obsessief met alles, de waan van de dag is hun waarheid. Dit drijft hun omgeving tot een voortdurende verwondering, maar ook tot irritatie en verbazing. Eigenlijk wordt de omgeving gedwongen om mee te praten, want als je borderliners corrigeert, worden ze boos.

Sterke suïcidale neigingen

Als je de allerergste gradatie borderline hebt, leid je ook aan sterke suïcidale neigingen. Er wordt vaak gedacht 'Wat doe ik hier nog?' en 'Mensen zijn beter af zonder mij'. Er is zoveel teleurstelling op relationeel vlak, dat mensen vinden dat het allemaal geen zin meer heeft. Er mist dus een soort realiteitszin. De waarheid ligt onder een deken van heftige emoties.

Het ontwikkelt zich vaak tussen je 18e en 25e levensjaar, vooral bij vrouwen. Het is moeilijk te zeggen wie er vatbaar voor is. Er zit een erfelijk component in, dus als het in je familie voorkomt, is de kans dat jij het krijgt groter. Er wordt vaak gedacht aan een verstoring in de ouder-kind relatie. Doordat er te weinig veiligheid in het contact is gegeven, ontstaat er al in de vroegste jeugd een verlatingsangst, of een hechtingsstoornis. Dit maakt mensen kwetsbaar voor dit soort gedrag. 

Mijn therapie

Stap 1: Inzicht door de therapie zelf

Er treedt een herhaling op, in het contact met mij. Als mijn patiënt iets typisch doet, geef ik aan wat diegene doet. En wat ik hiervan vind. Ik zeg dan 'Door jouw reactie, krijg je nu een conflict met mij.' Mensen moeten het patroon in hun gedrag leren kennen.

Stap 2: Waardevol contact opbouwen

Patiënten moeten zoveel waarde hechten aan het contact met mij, dat ze - ondanks dat ze soms boos zijn door confrontaties - terugkomen. Als ze boos weglopen, doen ze dus wat ze altijd doen. Dit moeten we nu juist doorbreken. Ik geef dan aan dat ik het erg waardeer en bijzonder vind, als ze ervoor kiezen om wel te blijven en het patroon zo te doorbreken. 

Stap 3: Sturen op eigen verantwoordelijkheid

Ik probeer mensen bewust te maken van hun keuzes in het leven. Dat ze bepaalde dingen dus zelf in de hand hebben. Ik probeer mijn patiënten zelf de verantwoordelijkheid te laten nemen voor hun keuzes.

Stap 4: Onderkenning

De patiënt moet onderkennen dat hij/zij dit heeft en zich herkennen in de gedragingen en afwijkingen. Dit houdt ook in, dat iemand inziet dat hij/zij anderen belast en manipuleert. En uiteindelijk dat diegene hier in wil veranderen. Als iemand dít ziet, is dit echt een megatriomf!

Een aantal punten

Heb je een vriend(in), waarvan jij vermoedt dat hij/zij borderline heeft? Houd dan rekening met onderstaande punten:

  • Toon geduld;
  • Neem af en toe pauze van de relatie en kom op adem;
  • Als je weer ademruimte hebt, neem dan contact op en geef aan dat je het contact als waardevol bestempelt - ondanks dat het moeilijk en extreem is. Bied dus veiligheid;
  • De grilligheid van de relatie moet je accepteren.

Jij op VROUW.nl

Is dit verhaal voor jou herkenbaar? Ben jij een bordeliner of lijdt iemand in jouw naaste omgeving wellicht aan deze persoonlijkheidsstoornis? En wil je daarover vertellen?

Dan kan dat hier!

Tekst: Elien Andersen

En, wat vind jij? Laat je horen!