Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

APK voor je psyche

'Iedereen neemt toch af en toe een wijntje,
dus wat is daar mis mee?'

psycholoog

Jeffrey Wijnberg

I

In deze rubriek behandelt VROUW-psycholoog Jeffrey Wijnberg wekelijks een onderwerp. Deze week: drank- en drugsverslaving.

Het is heel menselijk om je te willen binden. We zoeken constant naar verbinding. Met anderen, maar ook met middelen, zoals alcohol en drugs. Deze middelen voelen als een soort maatje - het maatje dat altijd beschikbaar is. Als er sprake is van een verslaving, dan is er een extreme afhankelijkheid van het middel ontstaan. Een verslaving is dus eigenlijk een geestelijke toestand, waarin je niet meer zonder het middel kunt.

 

Meer dan soms een borreltje

Een verslaving is dus wat anders dan af en toe een borreltje nemen of een sigaretje opsteken. Een lichamelijke verslaving en een geestelijke verslaving gaan hand in hand. Als je stopt, is de fysieke verslaving snel verdwenen, maar de geestelijke afhankelijkheid is groter dan de fysieke. Je hebt zowel bij drank als drugs een zucht om te gebruiken.

Vergoelijken

Een verslaving is constant in je achterhoofd aanwezig, als een soort stemmetje. Je denkt er vaak aan en uiteindelijk wordt het een soort obsessie. Je past je leven aan op je verslaving, zodat je hem niet hoeft te missen. Heb je bijvoorbeeld een drankverslaving, dan zul je je misschien vaak in het uitgaanscircuit bevinden omdat het hier 'normaler' is om te drinken dan wanneer je bij je schoonouders op de koffie gaat.

Mensen met een drank- of drugsverslaving rationaliseren of vergoelijken hun gedrag. Gedachten als 'dit doen wij nu eenmaal als we uit zijn' en 'wat is er mis mee om me goed te voelen?' helpen ze hierbij. Ze denken een lange tijd 'ik gebruik alleen drugs bij speciale gelegenheden' en 'de hele wereld neemt zo nu en dan een wijntje, dus daar is niets mis mee.

Wie is verslavingsgevoelig?

De term ‘verslavingsgevoelig’ wordt vaak gebruikt, maar er is eigenlijk geen eenduidig aantoonbaar kenmerk voor een 'potentieel verslaafde'. In algemene zin zou je kunnen stellen dat mensen die verslavingsgevoelig zijn een sterkte behoefte aan hechting hebben. Mensen die dus moeilijk kunnen onthechten, zijn meer verslavingsgevoelig. Als we dus spreken van een verslaving, is er misschien wel sprake van een hechtingsstoornis.

De neiging tot hechten is op zich een normaal verschijnsel, alleen hecht je je bij een verslaving aan een middel dat een destructieve uitwerking heeft. Je weet dat het niet goed is, maar je kunt ook niet zonder. 

Mijn therapie

Stap 1: Cold turkey stoppen

Er bestaan allerlei milde vormen om van je verslaving af te komen, zoals langzaam afbouwen of recreatief te gebruiken. Dit werkt niet. Het enige wat werkt, is het helemaal niet meer doen. Dit heet cold turkey stoppen en dit is natuurlijk moeilijk, want je associeert verschillende sociale situaties met die gewoonte. Ik vraag mijn patiënten eerst drie maanden te stoppen. Pas daarna mogen zij bij mij komen voor therapie. Anders werkt het niet.

Stap 2: Bewustwording gedrag

In de therapie hoor ik weleens dat patiënten het moeilijk vinden om van de drank of drugs af te blijven, bijvoorbeeld omdat vrienden het blijven aanbieden. Ik kijk dan zeer kritisch naar de omgeving, zoals familie en vrienden. En raadt soms mensen aan om even niet meer met die mensen om te gaan.

Stap 3: Zoek een alternatieve bezigheid

Een verslaving is ook een bezigheid, zoals dat glas wijn in je hand. Een verslaving wordt dan ook vaak uit verveling geboren. Dus 'een hobby zoeken' leidt af: iets wat tijd en energie kost én op lange termijn bevrediging oplevert.

Stap 4: Besef dat je ervan af kunt komen

Doordat je niet meer gebruikt, zijn bepaalde verbindingen in je hersenen weer hersteld. Als je toch weer voor de bijl gaat, gaat het helemaal los in je hersenen. Je gaat als het ware van de eerste naar de zesde versnelling. Zelfdiscipline is een zeer kernachtig element om hier vanaf te komen. Als je genoeg discipline hebt, gaat dit je dus zeker lukken!

Van vrouw tot vrouw

  • Houd een interventie: geef aan dat diegene moet kiezen tussen de drank/drugs en jou. Dit klinkt cru, maar heeft vaak succes.
  • Een gesprek is heel moeilijk. Een echte verslaafde vindt dat je je er niet mee moet bemoeien en zet je weg als zeur. Je zou wel kunnen benoemen dat je door hebt hoe het zit.
  • Verwijs je vriendin door naar professionele hulp. Verslavingsklinieken zijn overvol, want het werkt. Afkicken onder toezicht (met therapie, begeleiding en gesprekken) blijkt de meest effectieve methode.

Tip

Lees het briljante boek The road less traveled, van pyschiater M. Scott Peck. Het gaat dieper in op o.a. de vraag waarom een verslaving een extreme vorm van vermijding is.

Tekst: Elien Andersen