Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Hoe gaat het nu met?

De dochter (25) van Janny
koos voor euthanasie

journaliste

Eline Doldersum

V

Vandaag is het precies twee jaar geleden dat Lisanne Herder (25) euthanasie onderging. Haar moeder Janny (61) vertelt voor het eerst haar kant van het verhaal. "Het gemis is enorm."

Lisanne werd bij het grote publiek bekend door haar deelname aan het televisieprogramma Holland's Got Talent, waar ze als comédienne de de halve finale haalde. "We zagen haar helemaal opbloeien. Op dat podium kon ze even helemaal zichzelf zijn." 

Bergafwaarts

"Cabaret was voor haar een manier om de tegenslagen in haar leven te verwerken. Het was écht haar ding. Dat was heel mooi om te zien. Helaas ging het na afloop van het programma al snel bergafwaarts met Lisanne", vertelt moeder Janny.

Lisanne werd geboren met zowel een lichamelijke als een geestelijke beperking. Ze was deels verlamd, spastisch, blind aan één oog en manisch depressief. "Lisanne was een meisje dat zich ondanks haar beperkingen niet uit het veld liet slaan." 

Alarmbellen

"Ze was geliefd en stond heel positief in het leven. Het was iemand die genoot en graag in de schijnwerpers stond. Dat had ze als kind al. Ik kan me nog herinneren dat ze op de basisschool de koningin mocht spelen in toneelstuk over Koninginnedag. Ik zie haar daar nog wuivend op dat podium staan met een glimlach van oor tot oor."

Dat verandert als er bij Lisanne in de puberteit de persoonlijkheidsstoornis borderline wordt ontdekt. Ze krijgt last van waanbeelden, hoort stemmen in haar hoofd en begint zichzelf te snijden. "De eerste keer dat ik haar beschadigde polsen zag, beweerde Lisanne dat ze een ongelukje had gehad met haar rolstoel, maar bij mij gingen meteen alle alarmbellen af." 

Geen behandelperspectief

"Ik wist dat het niet goed was. Toch was er niets wat ik voor haar kon doen. Lisanne kroop steeds meer in haar schulp, werd onzeker en depressief. Ondanks de goede psychische zorg zag ik mijn dochter afglijden."

Niet alleen geestelijk, maar ook lichamelijke gaat Lisanne steeds verder achteruit. "Ze had vooral het laatste jaar heel veel pijn. Haar hele lijf deed zeer. Als ze in bed getild moest worden, schreeuwde ze het uit van de pijn. Dat ging door merg en been. Het was dan ook extra schrijnend dat er geen behandelperspectief was, dat die pijn nooit zou verdwijnen." 

Drie euthanasieverklaringen

"Dat Lisanne met het idee speelde om uit het leven te stappen, heeft ze ons nooit verteld. Ze had het weleens over de dood, maar dat ze intussen al drie euthanasieverklaringen had ingediend, sloeg bij ons in als een bom."

"Ik kan me dat moment nog als de dag van gisteren herinneren. We kregen een uitnodiging van haar psycholoog en orthopedagoog voor een gesprek. Dat verbaasde mij. Lisanne was al geruime tijd het huis uit en vanaf 18 zijn zorgverleners niet meer verplicht om informatie met ouders te delen." 

Geworsteld

"Ik ging er daarom vanuit dat ze ons - vanwege de verslechterde gezondheid van Lisanne - wellicht wilden bijpraten, maar dat ik die middag zou horen dat er een vierde euthanasieverklaring was ingediend omdat mijn dochter niet meer wilde leven, had ik niet zien aankomen ..."

"Ik had het gevoel alsof mijn wereld verging. Mijn man Pieter en ik keken elkaar aan en konden alleen nog maar huilen. Wat mij misschien nog wel het meeste verdriet heeft gedaan, is dat Lisanne er zolang alleen mee heeft geworsteld. Ze durfde het ons niet te vertellen omdat ze bang was dat we het haar kwalijk zouden nemen." 

Goedgekeurd

"Pas nadat het hoge woord eruit was durfde ze ons te betrekken bij haar proces. Ik weet nog goed dat ze mij belde om te vertellen dat haar euthanasieverklaring was goedgekeurd. Ik heb nog nooit zo'n blij kind aan de telefoon gehad: ze was zo opgelucht."

"De weken daarop waren moeilijk, omdat je weet dat het moment komt waarop je haar moet laten gaan. Je telt de dagen, uren en minuten. Huilt, lacht en praat. Maakt dierbare herinneringen met elkaar. Dan breekt toch dat moment van afscheid nemen aan." 

Lisanne met haar tweelingbroer Wessel en zus Merel

Pannenkoeken

"De emoties gierden door mijn lijf. Zonder enige slaap heb ik die ochtend nog pannenkoeken voor haar staan bakken, haar lievelingseten. Om vervolgens met lood in mijn schoenen naar haar huis te vertrekken en samen met mijn man, haar tweelingbroer Wessel en oudere zus Merel afscheid van haar te nemen."

"Ondanks het enorme verdriet was haar afscheid ook heel mooi. Lisanne was zo opgelucht dat ze uit haar lijden verlost werd. Ze heeft de arts in tranen bedankt voor de eerste injectie." 

Regenboog

"Maar weet je wat misschien nog weel het mooiste was? Dat het regende toen het moment van euthanasie dichterbij kwam, de zon doorbrak toen de eerste injectie werd gezet en dat er een prachtige regenboog voor haar raam verscheen toen ik haar na de tweede injectie voelde wegglijden. Ik geloofde nooit dat er meer was tussen hemel en aarde, maar dit was zo prachtig."

Na het overlijden geeft de familie een groots afscheidsfeest in het Posttheater in Arnhem: dé plek waar Lisanne het liefste was. "Lisanne wilde geen koffie met cake en mensen die om haar treurden, maar een borrel met bitterballen én een groot feest." 

Bevrijdingsdag

"Ze wilden dat we haar 'Bevrijdingsdag', zoals ze het zelf noemde, zouden vieren. Dat hebben we gedaan. Er is gezongen, gelezen maar vooral ook heel veel gelachen. Het was een feest zoals Lisanne het in gedachten had. Het is prachtig dat we dat met al haar dierbaren nog voor haar hebben kunnen doen, als een laatste eer."

Twee jaar na het overlijden van haar dochter is het gemis bij Janny nog steeds enorm. "Er gaat geen dag voorbij waarop ik niet aan haar denk. Een maand geleden werd de documentaire It's just a ride uitgezonden, waarin de laatste twee weken van haar leven zijn vastgelegd." 

Negatieve reacties

"Dat was een moeilijk moment. Dan herbeleef je alles weer. Al is het tegelijkertijd ook heel bijzonder dát ze haar documentaire hebben uitgezonden. Lisanne wilde haar verhaal delen met een groot publiek, dat was haar grootste wens. Dat die, twee jaar na haar dood, alsnog is uitgekomen is prachtig."

"Al waren de negatieve reacties wel pittig. Sommige mensen denken dat je een aanvraag doet voor euthanasie, een gesprek voert met een arts en dan een spuitje krijgt, maar zo werkt het natuurlijk niet. Er gaat een heel lang traject aan vooraf en als er nog maar enige kans is op een waardig leven, dan krijg je die goedkeuring niet." 

"Maar dat was er bij Lisanne niet meer. Het is vreselijk om een kind te verliezen, maar misschien nog wel erger om je kind áltijd te zien lijden. Lisanne heeft zichzelf uit dat lijden weten te verlossen. Ik kan dan ook alleen maar heel veel respect hebben dat mijn kind die moeilijke beslissing heeft gemaakt." 

Zie hier deel 1 en deel 2 van de docu die werd gemaakt over Lisanne.