Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Koffers inpakken voor de herfstvakantie
Hoe zit het nu echt met?

Herfstvakantie in zicht: hoe zit het
nou echt met de leerplichtambtenaar?

Nicole Gommers

D

De herfstvakantie staat weer voor de deur: in regio noord en midden is het maandag al zover. Maar ja, maandag is het druk op de weg en dan is het erg verleidelijk je kind vandaag al van school thuis te houden. Is dat nou eigenlijk echt zo erg? VROUW zocht voor je uit hoe het zit.

Zelf heb ik twee kinderen: mijn 3-jarige gaat nog naar het kinderdagverblijf en is dus free as a bird op momenten dat het mij schikt. Maar de oudste is net vijf geworden en daarmee leerplichtig. Ik realiseer me dat ineens nu de herfstvakantie voor de deur staat en ik hem graag vandaag een dagje thuis zou houden, zodat wij bijtijds en hopelijk zonder files naar onze vakantiebestemming kunnen. Kan dat nu definitief niet meer?

Ik bel Carry Roozemond, voorzitter van Ingrado, een brancheorganisatie die actief het recht op onderwijs beschermt, ook wel de landelijke organisatie voor leerplichtambtenaren genoemd. En inderdaad: ik kan dat extra vakantiedagje maar beter op mijn buik schrijven, reageert Roozemond.

Luxeverzuim

"Het is een bekende wens van ouders: ze willen files ontwijken of soms zelfs een paar dagen eerder op vakantie vertrekken, omdat de accommodaties dan goedkoper zijn. Soms heeft een gezin meerdere kinderen die elk in een andere regio op school zitten, waardoor de kinderen niet tegelijk vakantie hebben. Dan proberen de ouders een paar daagjes te 'schnabbelen', zodat ze toch samen op vakantie kunnen. Al deze vormen van verzuim noemen we luxeverzuim."

 

Luxeverzuim is in strijd met de leerplicht, die een lange traditie kent. De site onderwijserfgoed.nl zet alle feiten op een rijtje: voor 1900 was er nog geen leerplicht. Wel was er destijds een wet die fabrieksarbeid voor kinderen onder de 12 jaar verbood, maar ouders hielden kinderen vaak thuis om hen te laten helpen met het huishouden, of bij arbeid op het land.

Leerplichtwet

Daar kwam met de leerplichtwet van 1901 verandering in; die wet verplichtte kinderen van 6 tot 12 jaar tot het volgen van onderwijs. Toch duurde het nog decennia voordat het belang van het onderwijs door alle ouders werd aanvaard, schrijft de site.

Er moest dus een stokje gestoken worden tegen verzuim. Daarom werd in 1969 een wijziging in de leerplicht ingevoerd, die het mogelijk maakte ouders die zich niet aan de regels hielden te straffen met geldboetes. "Gemeenten voeren daarom de leerplichtwet uit namens de rijksoverheid", haakt Roozemond weer in.

Elke vakantie weer

Elke vakantie weer maken ouders zich schuldig aan luxeverzuim, weet Roozemond. Ook vandaag zijn leerplichtambtenaren extra alert, net zoals in de periode rondom de kerst­-, voorjaars- of zomervakantie. "Vaak is het niet zo ingewikkeld te doorzien wanneer er sprake is van luxeverzuim. Leraren horen kinderen vol trots vertellen dat ze een nieuw skipak hebben gekregen. Vervolgens worden ze ziekgemeld op de vrijdag voorafgaand aan de vakantie." 

Waarom moet het zo streng?

Maar waarom zijn we eigenlijk zo streng in het naleven van de wet? Kan een dagje absentie nou echt zoveel kwaad, vraag ik aan Roozemond, in de veronderstelling dat kinderen niet mogen verzuimen uit angst dat ze achterstand oplopen. Maar dat blijkt helemaal niet de voornaamste reden te zijn. "We zijn zo alert op luxeverzuim omdat je kinderen daarmee een totaal verkeerd signaal geeft. Als we ons niet aan de regels houden die we als samenleving gemaakt hebben, wordt het een rommeltje."

De houding die kinderen tegenover die sociale regels hebben, wordt bepaald door volwassenen. "Als je regels voor aanwezigheid op school aan je laars lapt, zeg je eigenlijk tegen je kind: als regels mij niet zo uitkomen, dan is het oké als ik ze niet naleef. Je leert een kind dat het best eens een dagje kan spijbelen als het zo eens uitkomt en kinderen maken daaruit op dat je ook andere regels in twijfel kunt trekken: moet je eigenlijk wel echt stoppen bij het stoplicht? Zo ondermijn je het hele maatschappelijke systeem. Je creëert volwassen die denken dat de maximumsnelheid niet voor hen geldt." Goh – persoonlijk vind ik die opmerking echt een eyeopener. Voor de files wegrijden lijkt ineens minder belangrijk dan mijn kinderen gemeenschapszin bijbrengen, hoe braaf dat ook klinkt.

Betrapt op Facebook

Goed, stel dat ik wél zou verzuimen vandaag en de school heeft me door, wat gebeurt er dan? "Elke gemeente heeft een of meerdere leerplichtambtenaren in dienst, die toezicht houdt op de naleving van de leerplichtwet. Scholen bellen hem of haar bij verdenking van luxeverzuim."

Heb je je kind ziekgemeld en kan de leerplichtambtenaar je niet bereiken, dan krijg je een brief met de vraag of je kunt komen uitleggen waarom je kind niet op school was. Leerplichtambtenaren controleren soms ook op Schiphol. In het schooljaar 2014-2015 zijn er 6.429 gevallen van luxeverzuim gemeld, blijkt uit cijfers van Ingrado.

Ouders controleren elkáár trouwens ook, zo blijkt bijvoorbeeld uit een incident van vorig jaar: een ouderpaar uit Bergeijk werd toen veroordeeld tot 400 euro boete, nadat ouders van klasgenootjes de leerplichtambtenaar hadden gebeld. Het gezin had hun kind ziekgemeld, maar plaatste vervolgens op Facebook foto's van een wintersportvakantie. Roozemond ziet geen trend, maar ziet in het Facebook-incident wel bewijs dat steeds meer ouders zich verzetten tegen luxeverzuim. "Dat doe je niet, vinden zij."

Hoge boetes

Heb je geen sluitende verklaring als je bij de leerplichtambtenaar op het matje wordt geroepen, bijvoorbeeld omdat je onderweg was naar je vakantiebestemming, dan meldt de leerplichtambtenaar het luxeverzuim aan het Openbaar Ministerie.

Uiteindelijk komt de zaak dan voor het kantongerecht. De boetes die opgelegd worden, zijn niet mals, zo blijkt uit de website van het OM. Ouders die zich de eerste keer schuldig maken aan luxeverzuim, betalen 100 euro per kind per dag. Recidivisten – ouders die zich er vaker aan schuldig maken – betalen nog meer. "Terecht", vindt Roozemond. "Dan ben je echt te ver gegaan."

Snipperdagen

Tja, hoe jammer ik het ook vind dat ik niet meer buiten het hoogseizoen of voor de file weg kan, ik begrijp nu een stuk beter waarom de leerplichtambtenaar zo streng is. Maar dat geldt vast niet voor alle ouders, veel van hen vinden het beleid maar rigide. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de roep om elk kind elk jaar enkele snipperdagen te geven, die de ouders in kunnen zetten om een keer het hoogseizoen te vermijden. Roozemond ziet er niks in. "Vijf snipperdagen, dat betekent dat je kind een complete week onderwijs mist. Het verplichte aantal schooluren is niet voor niks zo vastgesteld. Je ontneemt je kind het recht op onderwijs." 

Recht in eigen hand

Dat het systeem rigide is, gaat er bij Roozemond überhaupt niet in. "Je hebt als ouders altijd de mogelijkheid met de school in gesprek te gaan. Zo kun je bijvoorbeeld lobbyen voor een roostervrije vrijdag voorafgaand aan de vakantie. Of vrijstelling vragen. Er is veel mogelijk, maar wat je nooit moet doen, is het recht in eigen hand nemen."

Wil je weten hoe het precies zit met alle regeltjes en vrijstellingen van regels, dan kun je hier nog even een kijkje nemen. Allemaal een fijne herfstvakantie gewenst!