Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Hoe zit het nu echt met?

Functioneren met dagelijks 2 uur slaap?
Hoe het echt zit met polyfasisch slapen

Jolien van de Griendt

S

Stel je voor dat je een paar keer per dag een dutje doet, en dan zo fit bent als een hoentje. Het kan echt: als je een polyfasisch slaapschema aanhoudt, kun je 22 uur per dag wakker zijn. VROUW sprak met slaapexpert Els van der Helm van de app Shleep en slaaponderzoeker Winni Hofman van Somnio over polyfasisch slapen.

Wie een polyfasisch slaapschema aanhoudt, gaat niet meer 's avonds naar bed. In plaats daarvan slaap je elke vier uur twintig minuten. Dat betekent dat je in 24 uur zes keer een dutje doet en in totaal twee uur slaapt. Klinkt behoorlijk vermoeiend, maar toch zijn er mensen die erbij zweren. 

Beroepen

Van der Helm: "Veel mensen zijn gefascineerd door zo’n hack voor het leven, waardoor je je met minder slaap toch fit voelt. Dat het in principe wel kán, is niet zo gek. Er zijn ook veel dieren die polyfasisch slapen, omdat het te gevaarlijk is om uren aan één stuk door te slapen.

En voor sommige beroepen of sporten is het ook nodig om zoveel mogelijk uren wakker te blijven, zoals wanneer je in je eentje de oceaan over zeilt of in het leger zit. Giel Beelen kreeg het voor elkaar om 198 uur aan een stuk door radio te maken voor een recordpoging. Hij mocht om de dag twee tot drie uur slapen en elke dag een paar powernapjes doen."

Melatonine

Maar volgens de slaapexperts is het een slecht idee om hier een gewoonte van te maken. Hofman: "Mensen zijn er heel goed in om te ontkennen dat ze slaap nodig hebben. Het is ook stoer om dat te kunnen zeggen. Maar uiteindelijk houdt niemand zo’n schema vol: op een gegeven moment kun je niet meer goed functioneren. Levensgevaarlijk als je dan bijvoorbeeld gaat autorijden."

Van der Helm: "Het lichaam is erop ingesteld om 's nachts een langere, aaneengesloten periode te slapen. Een aantal belangrijke processen komt alleen op gang als je lang genoeg achter elkaar slaapt. En alleen 's nachts maakt je lichaam melatonine aan, een belangrijk hormoon. Dat kan op geen enkele andere manier, ook niet door midden op de dag in een donkere kamer te gaan liggen. De structuur van je slaap is echt heel anders als je overdag dutjes doet."

Biologische klok

En als je nu zo slecht slaapt, dat je toch al maar vier of vijf uur per nacht haalt en altijd hondsmoe bent? Van der Helm: "Ook al heb je geen perfect slaapritme, iedereen heeft een biologische klok. Die zorgt ervoor dat je ‘s nachts niet naar de wc hoeft, geen honger hebt en niet fysiek actief wordt. Als je al slaapproblemen hebt, is polyfasisch slapen zeker geen oplossing. Daar maak je het alleen erger mee. Zoek hulp, want voor bijna alle slaapproblemen is tegenwoordig wel een oplossing.

Wie slechts twee uur per dag onder de dekens kruipt, is in de wakkere uren dan ook lang niet altijd zichzelf. Je wordt bijvoorbeeld veel minder creatief en alert, en de impact op je sociale leven is enorm: je bent veel uren wakker als de rest van de wereld slaapt, en je móet die twintig minuten slaap elke vier uur dan ook wel echt pakken. Als je minder slaapt, eet je de volgende dag vaak ook meer calorieën."

Trainen

Als je toch wil proberen iets minder uren in bed door te brengen, kun je dat op zeker hoogte wel trainen. Al raden de slaapexperts dat af. Hofman: "Ieder mens heeft een eigen slaapbehoefte, en daar zou je naar moeten luisteren. Na overleg met een deskundige zou je aan je slaapritme kunnen werken door in hele kleine stapjes het aantal slaapuren af te bouwen met een kwartier per keer. Dat kwartier minder slapen houd je dan eerst een week vol. Pas de week daarna slaap je nog een kwartier korter, en zo verder."

Hoe ver je daarmee kunt gaan, verschilt per mens. Hofman: "Echt niet iedereen heeft acht uur slaap per nacht nodig, dat is een gemiddelde. Zes uur of negen uur zijn geen gekke afwijkingen." Hoeveel je precies nodig hebt, daar kom je eigenlijk pas achter als je langere tijd echt naar je biologische klok kunt luisteren, zonder wekker. "Maar als je al lang onregelmatig slaapt, duurt het zeker een paar weken voor je biologische klok het weer overneemt."