Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Kun je sterven aan de gevolgen van een gebroken hart?
Foto: Stijn Rademaker
Hoe zit het nu echt met?

'Verdriet kan
inderdaad fataal zijn'

Redactie VROUW

L

Letterlijk een hartverscheurend bericht: de man die in 2016 zijn vrouw en zoontje (4) verloor bij de aanslag in Nice is 'gestorven aan verdriet'. Ook van actrice Debbie Reynolds wordt gezegd dat ze zoveel verdriet had van de dood van haar dochter Carrie Fisher in 2016 dat ze er (een dag later!) aan bezweek. Net als de radeloze vader van voetballer Sala: hij overleed drie maanden na het neerstorten van zijn beroemde zoon. We vroegen aan cardioloog Janneke Wittekoek o.a.: 'Kun je sterven aan een gebroken hart?'

Kun je sterven aan een gebroken hart?

"Jazeker, in de meest ernstige vorm kan (liefdes-)verdriet inderdaad fataal zijn: dit heet het gebroken hart syndroom. Als er op een acuut moment in één keer een enorme lading stresshormonen in het lichaam vrijkomt, kan dat zorgen voor een verkramping van de kransslagaders, waardoor het hart niet meer genoeg zuurstof krijgt. We zien het bijvoorbeeld bij emotionele familieruzies, of mensen die net te horen hebben gekregen dat hun geliefde is overleden. Gelukkig komt het maar heel weinig voor. En dan eerder bij grote natuurrampen als de tsunami dan bij 'gewoon' liefdesverdriet. Maar van de mensen die het overkomt, is wel 90% vrouw; wij zijn gevoeliger voor stress. Ik heb het zelf ook weleens gehad, zo'n steen die op je borst drukt als je heel verdrietig bent."

Hoe weet je of het hart in nood is?

"Er zijn allerlei tekenen. Als het lijkt alsof er een olifant op je borst zit of als je pijn tussen de schouderbladen hebt met uitstraling naar je linkerarm, weten de meesten wel dat ze direct aan de bel moeten trekken. Maar het gevoel dat je beha te strak zit en vermoeidheid kunnen ook een teken zijn. Juist omdat je dat niet meteen zult associëren met hartproblemen, is het belangrijk om je risico's op tijd in kaart te brengen. Er wordt vaak naar de buitenkant gekeken, naar of iemand rookt of een dikke buik heeft. Terwijl je binnenkant veel meer zegt over je gezondheid. Daarom hamer ik altijd op het kennen van je getallen: bloeddruk, cholesterol, bloedsuiker en BMI."

Moet je iedere maand naar de huisarts om je bloeddruk te laten meten?

"Niet iedere maand, maar het is geen overbodige luxe om de huisarts te vragen om preventief je waarden te meten, zeker als je in de overgang bent. Er zijn overigens ook betrouwbare thuistests. Mensen denken vaak dat alleen mensen die te dik zijn een te hoog cholesterol hebben, maar het kan ook een genetische 'fout' zijn. Dat ontdek je pas als je het laat testen."

Hoe zit het met stress?

"Het is helaas geen grapje dat alle prikkels - bijvoorbeeld van de combinatie van werk, gezin en sociaal leven - bij vooral vrouwen heftiger binnenkomen. Mannen met drukke banen lopen ook risico, maar bij ons is die grens fysiek sneller bereikt. Daarover maak ik mij - in deze 24-uurseconomie - zorgen.

Iedereen is op zoek naar ontspanning, niet voor niets vieren yogascholen en mindfulness-cursussen hoogtij. Ik ben dan ook voorstander van dat soort manieren om rust te vinden: ga mediteren, let op je ademhaling... Natuurlijk zijn er ook artsen in ivoren torens die liever een pil voorschrijven, dat is bovendien makkelijker dan iemands leefstijl aanpassen. Maar het is wetenschappelijk aangetoond dat hartpatiënten baat hebben bij yoga."

Wat kun je er zelf aan doen om je hart 'heel' te houden?

"Mensen hebben geen idee hoe maakbaar een gezond hart is: 80% van de hart- en vaatziekten is te voorkomen. Veel vrouwen boven de veertig zijn laconiek: we zijn een béétje te zwaar, drinken een béétje te veel, bewegen een béétje te weinig, hebben een béétje te veel stress... 

Maar met al die beetjes bij elkaar ben je wel op weg naar hartproblemen. Dat is heus geen pleidooi om bij ieder pijntje naar de huisarts te rennen. Juist door zelf je gezondheid in kaart te brengen, kun je voorkomen dat je uiteindelijk op de eerste hulp belandt."

Gebroken hart

Cardioloog Ivo van der Bilt van het HagaZiekenhuis promoveerde op een onderzoek naar het gebroken-hart-syndroom. "Dat is een aantal jaar geleden herkend als een aandoening waarbij het hart minder knijpt en je alle verschijnselen hebt van een hartinfarct. Het treedt op bij acute stress. De oorzaak kan liefdesverdriet zijn, maar ook bijvoorbeeld het plotseling overlijden van een dierbare."

Volgens Van der Bilt slaan acute stresssituaties zoals het overlijden van een kind direct op het hart en kan de overdosis adrenaline die daarbij vrijkomt een ontsteking veroorzaken in het hart.

Reanimeren

Zijn fascinatie voor gebroken harten ontstond op Valentijnsdag, toen hij nog arts-assistent was. "Een vrouw die haar man had moeten reanimeren en die helaas overleed aan een hartinfarct kreeg daarna zelf last van druk op de borst."

De symptomen van een gebroken hart verdwijnen, medisch gezien, binnen twee weken. Eerder leek het erop dat patiënten er geen blijvende schade aan overhielden. Maar onderzoek van de Universiteit van Aberdeen werpt daar nieuw licht op.

Van der Bilt: "Twintig mensen met het gebroken-hart-syndroom zijn met een MRI-scan onderzocht. Er waren hele kleine littekentjes te zien aan het hart. Op de lange termijn bleken de mensen klachten als kortademigheid en moeheid te houden."

Jij op VROUW.nl

Heb jij weleens een 'gebroken hart' gehad en wil je daarover vertellen?

Dan kan dat hier...