Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Jeffrey Wijnberg

De psychologische truc die projectie heet
'Ik ben goed; de ander deugt niet'

psycholoog

Jeffrey Wijnberg

D

De meeste mensen zijn uitermate tevreden met zichzelf en er heilig van overtuigd dat ze vrij zijn van vooroordelen, negativiteit en kwalijke gedachten. Willen zij dat positieve beeld van zichzelf overeind houden, dan moeten zij zichzelf wel bedienen van psychologische trucs. Gelukkig voert het brein deze trucs uit zonder dat de mens daar zelf weet van heeft. Dat heet dan: onbewust.

Eén van de mooiste psychologische trucs is door de beroemdste psycholoog aller tijden, Sigmund Freud, benoemd: projectie. De werking van projectie is even effectief als simpel; eigen negatieve gedachten en gevoelens, als ook oerdriften, worden gewoonweg toegeschreven aan iemand anders. Daardoor kan de persoon in kwestie volhouden dat hij een goed mens is en dat juist anderen niet deugen.

Klassiek voorbeeld 

Een klassiek voorbeeld is dat van de vrouw die mettertijd een enorme hekel krijgt aan haar man en zelfs fantasieën koestert om van hem te scheiden, maar als het weer eens tot een aanvaring komt, tegen hem zegt: "Waarom kun je gewoonweg niet een beetje liefdevoller zijn?!"

Meer dan eens wordt op mijn spreekuur het thema besproken van jaloezie, overspel en seksuele lust. Het zijn dan vooral de vrouwen die komen met opmerkingen als: "Mannen zijn alleen maar uit op een vluggertje." Of: "Ik heb er een hekel aan als die kerels je met hun ogen uitkleden." En: "Die man van mij is al jaloers als ik vriendschappelijk omga met een mannelijke collega."

Echt interessant wordt het gesprek wanneer ik vragen stel als: "Wat vind jij dan aantrekkelijk in een man?" Of: "Wanneer merk jij dat je seksueel opgewonden raakt?" En: "Wat gaat er in jou om als jouw man vertelt dat hij goed contact heeft met een vrouwelijke collega?" En als ik met priemende vragen blijf aandringen, blijkt meer dan eens dat deze vrouwen liever de man beschuldigen van losbandigheid dan dat zij hun eigen lustbelevingen of jaloezie onder ogen willen zien.

Projecteren

Voor alle duidelijkheid: het zijn niet alleen vrouwen die de kunst verstaan van het projecteren. Ook mannen lusten er wel pap van. Vooral als het gaat om eigen gevoelens van agressie en vijandigheid zal menig man die eerder toeschrijven aan anderen.

Typische opmerkingen in deze categorie zijn: 'Mijn werkomgeving ervaar ik als bijzonder onveilig'. Of: 'Veel van mijn collega's laten nooit het achterste van hun tong zien.' En: 'Mijn baas zegt nooit iets positiefs; typisch iemand die altijd gelijk wil hebben.'

Vingerwijzen

Als therapeut ben ik er niet per se op uit om de ware aard van elke patiënt te ontmaskeren. Wie zichzelf heilig wil verklaren, heeft mijn zegen. Maar het vingerwijzen werkt wel op mijn lachspieren.