Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: EyeEm Mobile GmbH | Hollandse Hoogte
Jeffrey Wijnberg

'Als een borderliner echt op dreef is
ziet zij elke vraag als een verkeerde'

psycholoog

Jeffrey Wijnberg

D

De Engelse term borderline betekent letterlijk ’grensgeval’ en werd vroeger gebruikt voor mensen die tussen een neurose en psychose inzaten. Daarna gebruikten psychiaters de term wanneer zij de patiënt niet goed konden plaatsen (vergaarbak-diagnose). Hoewel geen enkele ‘borderliner’ gelijk is, wordt de diagnose vandaag de dag met veel meer zekerheid gesteld. 

Nu is het wel zo dat ik zelf als praktiserend psycholoog voorzichtig ben met het stellen van diagnoses. Al was het alleen maar om de patiënt niet op te zadelen met een negatief beeld over zichzelf; iets wat de borderliner toch al heeft. Maar soms is het stellen van een diagnose wel behulpzaam, bijvoorbeeld wanneer de patiënt er zelf om vraagt.

Een borderline-diagnose kan gebruikt worden voor het herkennen van zelfvernietigend gedrag. Volgens de officiële handboeken gaat het bij een borderline-diagnose om mensen die het maar moeilijk vinden om duurzame relaties te onderhouden. Ook heeft de borderliner sterk wisselende stemmingen en zal hij/zij in zijn beoordeling van de ander dikwijls eerst extreem enthousiast zijn om vervolgens diezelfde persoon, voor iets onbenulligs, volledig af te serveren.

Ook hebben borderliners vaak een gevoel van innerlijke leegte en vlagen van angst om verlaten te worden. Vervelend genoeg is borderline-gedrag dikwijls zo dwingend en manipulatief, dat vrienden hen juist daarom de rug toekeren, waardoor de verlatingsangst ook werkelijkheid wordt.

Wie twijfelt of een vriendin of familielid een borderline-persoonlijkheidsstoornis heeft, kan zekerheid verkrijgen door zich af te vragen of het contact als veilig en ontspannen wordt ervaren. Als het contact overschaduwd wordt door het gevoel op eieren te lopen (‘alles wat ik zeg, kan tegen mij worden gebruikt’), dan is de kans groot dat de gesprekspartner een borderliner is.

Zelfs het begin van een vriendelijk gesprekje kan dan al in een paar seconden ontsporen: ‘hallo Anita, alles goed’- ‘nee, maar dat weet je toch’- ‘nee, dat weet ik niet, anders vraag ik het toch niet’ –‘nou dan valt me dat wel erg van je tegen’- ‘wat is er dan’- ‘laat maar zitten’. Als een borderliner echt op dreef is, ziet hij/zij elke vraag als een verkeerde vraag, als ook elk antwoord als het verkeerde antwoord.

Overigens kan het contact daarna voor onbepaalde tijd weer normaal verlopen, waarna ineens uitingen van vijandigheid weer de kop op steken. Als therapeut is het eveneens moeilijk manoeuvreren met een borderliner. Er kan alleen maar winst geboekt worden als de patiënt bereid is om zijn of haar manipulaties onder ogen te zien. Het feit dat veel meer vrouwen dan mannen een borderline-stoornis ontwikkelen, komt omdat vrouwen hun agressieve neigingen naar binnen richten. Mannen breken eerder de tent af dan zichzelf.