Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Tieners stappen de bus in
Foto: HH martine hoving
Juf José klapt uit de school

'Ze hebben goed in de gaten
hoe heftig het moet zijn geweest'

J

José Moree (41) - getrouwd met Wichard en moeder van twee - is docent Nederlands op een middelbare school en mentor van 4 mavo. Elke week schrijft ze over haar belevenissen.

We gaan met 180 leerlingen uit het derde jaar naar Amsterdam. Het is een jaarlijkse excursie waarbij de docenten Nederlands en geschiedenis de handen ineen hebben geslagen om hen meer te leren over de Tweede Wereldoorlog. In het opdrachtenboekje staat bij de regels: 'Gedraag je respectvol in bus, stad en instellingen!'

Ghettoblasters

Een paar leerlingen hebben bedacht dat het respectvol is om met een box, waaruit snoeiharde muziek komt, langs monumenten te gaan lopen. Een collega merkt dit op nog voordat we de bus in gaan en grijpt in. "Die ghettoblasters laten we dus op school. Stop maar in je kluisje." De leerlingen kijken hem niet-begrijpend aan. Een jongere collega vertaalt het: "Of je die box wilt opruimen. Hup, weg ermee."

De bus verlaat de parkeerplaats. De eerste zakken chips zijn voor het vertrek al open gegaan. Het is dan half tien. Er vliegt iets door de bus. Tijd voor docenten om geïrriteerd op te staan en tijd voor de buschauffeur om zijn lollige praatje te doen. Marcel, heet hij. Gelukkig komt er bij de rotonde geen 'rondje van de zaak' en zijn we snel in Amsterdam. 

Ouders

Mijn klas begint in Het Achterhuis. Na een educatief programma lopen leerlingen met een audiotour door de krappe ruimtes. "Ik voel een zieke benauwdheid hier", mompelt een leerling. "Ja, echt zo. Een zieke druk, ik voel het ook", zegt haar vriendin.

'Ziek' betekent 'heel erg' in deze context. Ze lopen verder naar de kamer van Margot Frank, die met haar ouders in één ruimte sliep. "OMG, met je ouders in zo’n kleine kamer. Ik zou het niet kunnen." Ja en dat dus twee jaar hè. Geen privacy, niks." "Nee, en ze hadden dus ook geen telefoon! OMG, ik zou doodgaan."

Meisjes van 15 

Het niet-hebben van een iPhone was de minste van hun problemen en ook niet de oorzaak van hun dood, maar ik zeg niets. Het is hun beleving. Het zijn meisjes van 15, net als Anne Frank destijds. En zij leven in 2019.

Maar ze hebben dondersgoed in de gaten hoe heftig deze situatie moet zijn geweest. We komen langs de wc. We hebben net gehoord dat die overdag niet doorgetrokken mocht worden en dat er dus voor acht man aan ontlasting in zat na een dag. "Ieuwwww!!! Te vies. Maar ja, je doet het om te overleven hè." Haar vriendin knikt en trekt een vies gezicht.

Hondje

Na Het Achterhuis wandelen we via Het Monument op De Dam naar de Portugese Synagoge. "Hier moeten we toch een rode muts op?" vraagt een leerling. Iets met klok en klepel. "Nee man, een keppeltje!" De jongens doen braaf wat er van hen wordt gevraagd. Het ziet er aandoenlijk uit en ze maken foto’s. Ze leren dat in de synagoge expres beschadigingen werden aangebracht. Perfectie is slechts voorbehouden aan God. 

De wandeltocht gaat verder naar het Auschwitz Monument van Jan Wolkers in het Wertheimpark. Ik vertel een verhaal over de betekenis van de gebroken spiegels, maar de leerlingen worden afgeleid door schattige hondjes. Ze willen spelen. Een leerling pakt een tennisbal uit het gras en gooit. De hondjes rennen er zielsgelukkig achteraan. De zon schijnt. Mijn collega en ik laten ze even; vrijheid is een groot goed.