Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Vrouw op bed met kat
Foto: Hollandse Hoogte | Rutger van der Bent
Opinie

'De vraag of iemand echt overspannen is,
kun je beter laten rusten'

journaliste

Hester Zitvast

G

'Glad ijs', 'Riskant onderwerp', 'Daar brand ik mijn vingers niet aan...' Zomaar wat dingen die ik denk als het gaat over burn-out. Ik kijk wel uit; want voor je het weet staan er ervaringsdeskundigen op de stoep om mij onomwonden duidelijk te maken dat je er gewoon je mond over moet houden. Zeker als je er nog nooit mee te maken hebt gehad. Maar mensen, laten we nou eens heel eerlijk zijn. Denken jullie nou nooit eens: "Burn-out? Aanstelleritis zul je bedoelen!"

Voordat de bak bagger nu al over mij wordt uitgestort; natuurlijk bestaat er zoiets als een burn-out. En het moet meer dan afschuwelijk te zijn om te constateren dat je het écht te pakken hebt. Dat je echt door de bomen het bos niet meer ziet en niet eens meer de fut hebt om te slapen, omdat je zó moe bent.

Vatbaarder

Ik ken zat mensen die hun grenzen niet alleen opzoeken, maar er ook nog eens regelmatig flink doorheen knallen. Die geen 'Nee' kunnen of willen zeggen en heel veel meer energie verbruiken dan ze hebben.

Ik ontken daarin niets. En de ene mens zal er vatbaarder voor zijn dan de andere. Er zijn mensen zonder kind en met parttime baan die omvallen. En mensen die met zes kinderen en een fulltime job vrolijk doorhobbelen. We zijn niet allemaal hetzelfde.

Even een burn-out

Ik ontken dus niets, maar ik beweer daarnaast ook héél stellig dat de term tegenwoordig soms iets te snel wordt gebezigd. Of dat iemand het zichzelf gewoon aandoet, al die stress. En dat hij/zij het dus ook had kunnen voorkomen. Ik ken, ook in mijn omgeving, mensen die de term 'overspannen' gebruiken alsof het buikkramp betreft.

Een dagje sauna blijkt dan de oplossing. Of een avond vroeg naar bed. Even pas op de plaats en weg is het probleem. Maar dat is dus ook geen overspannenheid mensen. Je hebt geen burn-out voor een dag, daarmee doe je de echte patiënten tekort.

Delen met de massa

Mensen van mijn generatie, maar helemaal van de generaties daarboven, worden vaak wat stekelig van de term - helemaal als ie wordt gebruikt door jongeren. Waardoor komt dat nou? Wat is het toch dat een vlogster als Bibi in tranen haar verhaal doet en de veertigplusser daar zijn/haar vraagtekens bij zet?

Ik denk allereerst dat het uitventen van je ellende daar iets mee te maken heeft. Alles moet maar uit de taboesfeer en gedeeld met de massa. Terwijl we allemaal weten dat je je - als je je ellendig voelt - gewoon niets liever wilt dan ver weg kruipen.

Vroeger

Als je vroeger, voor het social media tijdperk, met koorts en diarree wakker werd, kroop je ook niet op handen en voeten naar school of je werk om daar aan je klasgenoten of collega's de zichtbare gevolgen van je ziekte te showen.

Daarnaast denk ik dat het meespeelt dat het steeds meer voorkomt, een burn-out. Wie heeft het nog niet gehad? In 2011 had 1 op de 8 mensen er last van. In 2014 1 op de 7. En het lijkt ook wel steeds jonger voor te komen. Twintig jaar geleden hoorde je gewoonweg nauwelijks mensen onder de 25 die overspannen thuis zaten.

Social media

Aan nieuwe fenomenen moeten we vaak wennen. En zolang je het niet zelf ervaart, trek je ze misschien ook wel in twijfel. Immers: jij werkt al twintig jaar snoeihard door zonder om te vallen, dus waarom zit je buurjongen van 22 dan al trillend als een rietje thuis na een half jaar stage?

Maar dat vergelijk gaat natuurlijk niet op. Jij bent niet de maat der dingen en je buurjongen ook niet. Je mag er van alles van denken, maar het zeggen kun je beter niet doen. De jongeren en de jong volwassenen van nu staan zonder twijfel onder enorme druk die vooral voortkomt uit social media, denk ik.

Tig kranten

Je moet overal maar aan meedoen. Nee, je moet het nog beter en nog mooier fiksen. Daarnaast komt er een voortdurende stroom aan informatie hun hoofd binnen. Waar wij het moesten doen met een krant en het journaal, doen zij het met tig kranten en vijfitg YouTube-filmpjes. Het is teveel. Althans, meer dan een mens aan lijkt te kunnen.

Er zullen zeker mensen zijn die hun  burn-out faken. Die gewoon een schop onder hun kont nodig hebben en een beetje ruggengraat moeten tonen. Die meeliften op de ziekte en zich veilig wanen achter de heilige muur - want er iets kritisch over zeggen kan gewoonweg niet.

Wakkerschudden

Maar waar we ons veel beter op kunnen richten, in plaats van burn-outs in twijfel trekken, is het voorkomen ervan. We moeten jongeren eens wakkerschudden en laten inzien dat je niet overal aan mee hoeft te doen.

Als de trend zich zo doorzet, is binnenkort een op de vier of misschien wel drie mensen overspannen. En dan? Dat kost niet alleen bakken met geld, dat maakt de wereld er ook niet heel veel leuker op.

De oorzaak

We kunnen de vraag of iemand echt overspannen is, maar beter laten rusten. Je bewijst dat toch niet. We kunnen ons in plaats daarvan veel beter focussen op de oorzaak van alle stress. Er lacherig over doen is soms ook mijn eerste ingeving, maar daar ben ik op terug gekomen.

Je zal maar serieus denken dat je alles in je leven moet filmen en delen. Je zal maar serieus 24/7 bezig zijn met het schetsen van een perfect plaatje. Dat is  gewoon niet vol te houden. Misschien moeten we dáár eens wat aan gaan doen. Want dat er iets moet gebeuren, dat is wel zeker.