Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

verdrietig jong kind
Opvoeddilemma

'Mama, is papa nu
in de hemel?'

journalist

Marjolein de Jong

H

Het is een onvoorstelbaar groot verdriet: op jonge leeftijd een ouder verliezen. Aan de achtergebleven ouder/verzorger zijn/haar verdrietige kind(eren) te begeleiden. Geen makkelijke opgave wanneer je zelf ook in de rouw bent. 

Ook prins Harry kreeg het jaren later nog moeilijk met het verlies van zijn moeder, prinses Diana. Hij was destijds 12 jaar. Naar eigen zeggen stak hij twintig jaar lang zijn hoofd in het zand en probeerde niet aan zijn wereldberoemde moeder te denken.

Een enorm effect

Jaren later moest hij alsnog met zijn emoties dealen. "Het verlies van mijn moeder en het afsluiten van al mijn emoties in de afgelopen twintig jaar heeft een enorm effect op mij gehad", aldus de Britse prins in The Daily Mail.

Zijn woorden suggereren dat er aan zijn rouwverwerking wellicht meer aandacht besteed had kunnen worden. Maar hoe kan een achtergebleven ouder/verzorger in zo'n verdrietige situatie het beste handelen? VROUW sprak met opvoedkundige Marina van der Wal.

Andere rouwfase

Marina: "De eerste valkuil is dat ouders de rouwverwerking met een volwassen blik benaderen, terwijl de rouwfase bij kinderen echt anders is. Je moet je eigen perspectief loslaten en kijken naar wat het kind nodig heeft."

"Maar dat is natuurlijk extra moeilijk als je zelf in een rouwfase zit. Ook daarom is het belangrijk dat naasten, zoals bijvoorbeeld de ouders van vriendjes, laten blijken dat het oké is als het kind bij hen over het verlies begint."

Oude regelmaat

Volgens Marina kun je het leed voor het kind niet kleiner maken, maar wel dragelijk. Hoe je dat doet? "Wat heel belangrijk is dat je probeert de oude regelmaat terug te krijgen. Het kind moet zo snel mogelijk weer naar school en speelafspraken hebben. Het leven moet weer zo voorspelbaar mogelijk worden."

Maar volgens Marina moet je als overgebleven partner niet je eigen verdriet verstoppen. "Er is niets ergers voor kinderen dan de ouder met roodomrande ogen en een stapel zakdoeken te zien om vervolgens te horen dat er niet gehuild is."

Een knuffel

"Dat is liegen en maakt het onveilig. Je moet je eigen verdriet laten zien, zonder het kind het idee te geven dat het zijn/haar verantwoordelijkheid is. Door bijvoorbeeld te antwoorden: 'Geef mij maar een knuffel, dat helpt.'"

Het is volgens Marina niet noodzakelijk om direct naar een psycholoog te stappen. "Rouwen hoort bij het leven. We moeten emoties en ontwikkelingen niet te snel medicaliseren. In de eerste instantie liggen de mogelijkheden dan ook bij de achtergebleven ouder/verzorger."

Aan de bel trekken

"Maar op het moment dat er groot leed opspeelt of als de lichamelijke of gedragsreacties overweldigend blijven (denk aan: nachtmerries, schoolprestaties die slecht blijven, overactiviteit, zichzelf afsluiten of opvallend eetgedrag) dan is het verstandig om wel aan de bel te trekken."

"Het betekent ook dat kinderen die groot leed hebben meegemaakt - daar valt ook een scheiding onder - de rest van hun leven kwetsbaarder zijn. Er is een verhoogde kans op vroegtijdig schoolverlaten, alcohol- en drugsmisbruik en criminaliteit. Als ouder moet je bij deze groep altijd alerter zijn en eerder in te grijpen."

Zelf aangeven

En wat als een kind niet zelf over het verlies begint? "Als ze niet willen praten, kan het zijn dat ze vermoeden dat er niet gepraat mág worden. Je kunt dan zelf aangeven dat er ruimte is om te praten. Door iets te zeggen als 'Ik mis papa vandaag of 'Het is papa’s verjaardag vandaag.'"

Wat je ook vooral moet doen, is de overleden persoon niet wegmoffelen. "Het is belangrijk voor een kind dat de verbinding met de wortels blijft bestaan. Door bijvoorbeeld te zeggen: 'Dat vond je moeder ook zo', of 'Daar zou je vader trots op zijn.'"

"Verdriet hoort nu eenmaal bij het leven en dat moeten we onze kinderen leren. Als je een naaste verliest, draag je vanaf dat moment het verdriet van afscheid mee en dat kan je zomaar overvallen. Dat is niet erg. Op het moment dat je de ruimte krijgt van je omgeving en van jezelf, wordt het verdriet en het gemis dragelijker."

Jij op VROUW.nl

Heb jij ervaring met rouwverwerking in jouw gezin, en wil je daarover vertellen?

Dan kan dat hier...