Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Met deze tips wordt het opvoeden van je puber een stuk makkelijker
Foto: EyeEm Mobile GmbH
Opvoeddilemma

Met deze tips wordt het opvoeden
van je puber een stuk makkelijker

journaliste

Daphne van Rossum

D

Deze week is het de Week van de Opvoeding. Hoe doen andere ouders dat toch, vraag je je als moeder wel eens af. Hoe kan het toch dat andere kinderen wel altijd op tijd op school zijn met frisgekamd haar en een goed gevulde en verantwoorde broodtrommel. Of op tijd thuiskomen na een stapavond? Of lijkt dat maar zo en levert ieder z’n eigen opvoed-struggle?

Wanneer is een kind goed opgevoed? En hoe houd je het gezellig thuis? Schrijfster Annemiek Leclaire vond antwoorden op deze prangende vragen.

15 jaar onderzoek

Auteur Annemiek Leclaire doet al zo’n vijftien jaar onderzoek naar opvoedkundige vraagstukken en schrijft over opvoeden voor diverse kranten en bladen. Voor NRC vult ze sinds 2016 een populaire opvoedrubriek, waarin diverse specialisten antwoord geven op prangende opvoedvragen van lezers.

Door de vele mails die ze krijgt, heeft Annemiek – als de opvoedkundige variant van Lieve Mona – een goed beeld van wat Nederland opvoedkundig bezighoudt en dat resulteerde in het boek Andere ouders doen ook maar wat, dat vandaag op 5 oktober verschijnt. 

Zelf heeft Annemiek ook veel gehad aan haar zoektocht. Ze voedt als net-gescheiden ouder twee pubers op: Sebastiaan van vijftien jaar en Isabel van zestien. “Ik heb veel geleerd. Bijvoorbeeld dat het soms genoeg is om het gezellig te kunnen houden. Dat het soms goed is om iets te laten gaan. Niet op alle slakken zout te leggen. Zoals ze dat in het Engels zo mooi zeggen: pick your battles.”

Eigen Beeld

Hamburger

“Ik vind een aantal zaken belangrijk. Dat mijn kinderen vrienden hebben, dat ze sporten en dat ze voldoendes halen. Als die zaken goed gaan, ben ik al heel tevreden. Als ze dan eens een uurtje langer aan het gamen zijn, lang op Netflix zitten of eens een hamburger gaan halen, dan denk ik ‘prima’, ‘neem je ruimte’. Zolang de basis maar in orde is.”

Balans

“Ik let er op dat er een balans blijft. Als ik merk dat dingen niet lekker lopen op een van de drie deelgebieden, ga ik op een rustig moment het gesprek aan met ze. Ik stuur dus op grote lijnen en zie daarbij soms iets door de vingers.”

Koken

“Nu moet ik zeggen dat het opvoeden van pubers totaal iets anders is dan het opvoeden van kleine kinderen. Met pubers is het goed om meer los te laten en afstand te houden. Een van de belangrijkste dingen vind ik ‘onnadrukkelijk beschikbaar’ zijn. Ik probeer er niet bovenop te zitten.

Ik ben aan het strijken of aan het koken bijvoorbeeld. Als er iets is, komen ze naar me toe. Dat werkt bij ons goed. Bij kleintjes moet je meer ‘nadrukkelijk beschikbaar’ zijn. Dan moet je helpen met jassen aandoen en tanden poetsen.”

Gescheiden

“Omdat ik net gescheiden ben, zijn we op zoek naar een nieuwe balans. Ik probeer zo veel mogelijk de avonden thuis te zijn, zodat ik er ben mocht er iets zijn. Ik werk als ze naar school zijn of bij hun vader, want ik heb gemerkt dat het niet fijn is als ik me afsluit en achter mijn computer zit. Toch loopt het met kinderen ook altijd weer anders dan gepland. Houd ik de avond vrij, hebben zij andere afspraken…”

Keukentafel

Veel vragen van lezers gaan over zwijgzame pubers, vertelt Annemiek aan haar gezellige keukentafel. Veel mensen geven aan dat ze geen contact meer krijgen met hun 12-jarige, die altijd zo lekker voor zich uit kletste.

Ze vragen zich af wat er in zoon- of dochterlief omgaat. Dat hij of zij zo weinig zegt. “Ik herken dat van mijn eigen zoon,” vertelt ze. “Ik hem een keer meegenomen voor een avondje uit met een etentje en theater, maar tegenover elkaar aan een tafeltje zitten en dan een gesprek voeren, werkt niet op deze leeftijd."

Paniek

“Dan zie je zo’n jongen echt in paniek om zich heen kijken, terwijl hij zich afvraagt waar z’n vader blijft. De beste gesprekken hebben we op momenten dat we elkaar niet aankijken, als we bijvoorbeeld in de auto zitten of een wandeling maken.”

Heel Holland Bakt

“Ik probeer nu ook als gezin nieuwe rituelen te creeëren. Door bijvoorbeeld samen een serie te kijken die ook zijn interesse heeft. We vinden het met z’n drietjes leuk om te kijken naar Expeditie Robinson of Heel Holland Bakt.”

Schermtijd

Een ander punt waar veel mensen vragen over hebben, is schermtijd, vertelt Annemiek. “Over schermen hebben veel mensen een zorg. Er wordt te veel op de telefoon gekeken, er wordt veel gegamed en ook Netflix is een bron van zorg.

Ik merk dat als mensen jongere kinderen hebben het beter te begrenzen is. Bij oudere kinderen zit hun hele leven in de telefoon; de groeps-app met de klas en het huiswerk. Dan moet je andere manieren gaan vinden om te zorgen dat ze binnen de grenzen blijven.

Voor mezelf denk ik dan: gaan de grote lijnen goed? Sporten ze? Zien ze hun vrienden en maken ze hun huiswerk, dan vind ik het niet zo erg dat ze een uurtje langer op een scherm zitten. Dan zou ik dat laten gaan. Als je er wel een punt van wil maken, ga dan het gesprek aan op een rustig moment.”

Conflict

“Eigenlijk lopen we als ouder allemaal tegen hetzelfde aan, heb ik gemerkt. Waar veel mensen last van hebben, is conflict. Conflict tussen ouder en kind en tussen kinderen onderling. Wat mensen vervelend vinden: je wil iets gedaan krijgen van je kind en je kind doet het niet. Dochter luistert niet wanneer je haar iets opdraagt.”

Generatiekloof

“Wat dat betreft, is er echt sprake van een generatiekloof. Als mijn ouders iets zeiden dan, deed ik het. Punt. Anders had ik een probleem. Dergelijke gehoorzaamheid past niet meer binnen het opvoeden in deze tijd. Ook hier weer is het advies: ga het gesprek aan op een rustig moment. Zeg: ‘Als we het hier gezellig willen houden, breng jij ook het vuilnis weg.’”

Passende straf

“Ouders willen ook weten hoe je straft. En er wordt gevraagd of het mag. En het mag. De opvoedkundigen die ik spreek voor mijn werk – en dat zijn er zo’n zestien – vinden dat corrigeren is toegestaan, maar dan wel met een passende straf.

Dus houdt het kind zich keer op keer niet aan de afgesproken tijd met bijvoorbeeld uitgaan, dan niet meer uitgaan of ophalen.”

Drankgeur

“Leg dan ook uit waarom je iets doet. Er was een geval van een meisje dat om een uur 's nachts thuis moest zijn en zich moest melden, zodat de ouders haar adem konden controleren op drankgeur. Om twee uur was ze er pas en had ze zich niet gemeld.

Geef dan die straf, maar leg ook uit waarom je straft. Dat het ook voor haar eigen veiligheid is dat jullie haar adem controleren, omdat ze als ze dronken op de fiets zit, makkelijk een ongeluk kan krijgen. Dat het voor haar eigen bestwil is. Zeg iets van: ‘Als jij het gevaar niet ziet, dan moeten wij jou sturen’.”

Starnakel dronken

“Over de combinatie van drank en pubers komen heel veel vragen. ‘Mag mijn zoon naar een feestje waar wordt gedronken?’ bijvoorbeeld. Ouders schrijven dat kinderen wodka mee het schoolfeest in smokkelen en starnakel dronken worden.

Omdat kinderen onder de achttien jaar nu niet meer mogen drinken in het café, doen ze het vaak bij iemand thuis. Doorgaans zonder toezicht en zonder begrenzing, zo hoor ik van veel ouders.

Het draait, zo vertellen deskundigen, om voorlichting geven. Breng jouw kind op de hoogte van de gevaren van (sterke) drank. Vraag wanneer het kind nee zegt en hoe hij of zij dat doet als iedereen drinkt. Hoe gaat het kind zich dan aan de afspraak houden die jullie hebben gemaakt over niet-drinken?”

Eye-opener

“In het boek zie je goed wat er speelt in deze tijd; veel vragen over echtscheiding en hoe je daarover met je kind praat. Dan blijken kinderen het ook heerlijk te vinden als er een plek is waar ze er niet over hoeven praten. Bij opa en oma bijvoorbeeld. Dat vond ik echt een eyeopener.”

Dreiging

“Ook het antwoord op de vraag hoe lang je nog door moet gaan na een scheiding met het gemeenschappelijk vieren van verjaardagen en feestdagen als gezin vond ik verrassend.

Er wordt gezegd dat het juist met spanning gepaard kan gaan als de ouders samen zijn en dat het voor het kind dan eerder een gevoel van dreiging geeft dan dat het feestelijk is. Aan dat inzicht heb ik zelf veel gehad.”