Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Hoofdrolspeelster Hannah
Praat mee

'Een serie over zelfdoding
zet aan tot zelfdoding'

redacteur

Indra Jager

N

Netflix heeft een nieuwe kaskraker: de 13-delige serie Thirteen reasons why die de kijker meeneemt in het hoofd van een suïcidale middelbare scholier. Maar is het wel verstandig om hiernaar te kijken? Twee deskundigen geven hun mening. "Het heeft geen zin om het te verbieden. Praten is het antwoord."

De serie gaat over Hannah, die het leven op een gegeven moment niet meer ziet zitten. Volgens haar zijn er dertien redenen (of eigenlijk: personen) die er voor hebben gezorgd dat zij haar polsen doorsneed. In elke aflevering wordt één persoon uitgelicht.

Niet goed in de groep

Zo zien we het verhaal van pesterij overgaan in seksueel misbruik, maar passeren ook tienerliefde, slutshaming en schuldgevoelens de revue. Het belangrijkste element is echter een meisje dat niet goed in de groep ligt en waaraan niemand écht vraagt hoe het gaat. Al schreeuwt ze nog zo om aandacht.

"Jongeren kunnen zich heel makkelijk identificeren met het hoofdpersonage", vertelt Anke Wammes, persvoorlichter van 113 zelfmoordpreventie. "Iets té makkelijk. Hannah is een normale tiener die laat zien dat zelfmoord plegen een oplossing is voor haar problemen."

Eyeopener

Daan Westerink, moeder van twee dochters van 19 en 17, docent op Hogeschool Utrecht, rouwdeskundige, pedagoog en dagvoorzitter van een symposium dat in het teken staat van zelfdoding, ging naar aanleiding van de serie in gesprek met jongeren. Want: brengt de serie mensen inderdaad niet op ideeën? Moet je je als moeder zorgen maken?

"Je ziet vooral hoeveel mensen om Hannah geven en dat is, denk ik, de belangrijkste eyeopener voor jongeren die naar deze serie kijken. Het stimuleert je echt niet om zelf ook uit het leven te stappen, maar juist om over depressieve gevoelens te praten", vertelt één van de jongeren haar.

Pesten in combinatie met zelfdoding

Anke nuanceert dit. "De serie normaliseert het plegen van zelfmoord. Het is goed dat er aandacht wordt besteed de impact die pesten heeft op jongeren, maar is deze serie, waarin de hoofdpersoon uiteindelijk zelfmoord pleegt en je dat ook nog in beeld ziet, de juiste manier? Ik denk het niet."

Oscar Pater, hoofdredacteur van Scholieren.com, komt door zijn baan vaak in contact met middelbare scholieren. Volgens hem probeert de serie juist een heel ander beeld te schetsen dan Anke beweert.

Geen klassenindeling

"Thirteen reasons why probeert vooral te laten zien dat woorden en acties impact hebben. Je ziet Hannah niet aftakelen, elke dag lijkt ze met frisse moed weer op te staan. Dat maakt het een prachtig en evengoed tragisch portret van een meisje dat stelselmatig teleurgesteld wordt."

"In Nederland is de situatie heel anders. Wij hebben geen klassenindeling zoals in Amerika. Hier zijn school en sport gescheiden, daar met elkaar verweven. Hierdoor kan een jock in Nederland niet bestaan (Een jock is een groep met sporters die de hiërarchie bepalen. Bij Thirteen reasons why zijn dat de basketballers, red.)."

Echt praten

Dat scheelt al, maar toch zijn er ook in Nederland een heleboel kinderen depressief. "Pesten is vaak de druppel. Er ontstaan dan minderwaardigheidsgevoelens en daar willen mensen vanaf door middel van zelfmoord." 

Dat zie je ook terug in de serie. Het is daarom heel belangrijk om écht te praten. Ga in gesprek met elkaar en vraag door. Ook als je ziet dat een vriendin van je dochter, een buurjongen of iemand van je werk in de knoop zit", vertelt Daan. 

Een bepaald gevoel

Daan zelf vindt dat sowieso niemand je aan kan zetten tot zelfdoding. "Bijna niemand denkt: 'Ik wil dood'. Nee, mensen willen van een bepaald gevoel af. Dat is de reden dat mensen zelfmoord plegen. Door dit op tijd te signaleren, kun je het voorkomen."

"Ga met iemand zitten en vraag hoe het gaat. Als het duidelijk is dat iemand met suïcidale gedachten rondloopt, vraag dan ook wat hun plan is en wanneer ze het tot uitvoering willen brengen. Leg niet meteen de nadruk op een therapeut of psychische hulp."

Je bent niets waard

In de serie zien we dat ook terug. Niemand zegt: 'Pleeg zelfmoord, je bent niets waard.' Nee, de hoofdpersoon ziet dat zelf zo en eigenlijk besteedt niemand aandacht aan haar depressieve gevoelens. Haar ouders hebben het te druk met de zaak, haar vrienden negeren het of noemen haar een dramaqueen en van de schoolleiding hoeft ze ook niets te verwachten.

Daan: "De serie gaat dus niet zozeer om het plegen van zelfmoord, maar juist om het signaleren van depressieve gedachten. Je ziet in de serie juist dat je het ook mis kunt hebben. Misschien wordt er wel een zaadje geplant en denken mensen door de serie: ‘'Shit, ik heb het mis'."

Zien is doen

"En kunnen ze uit de serie leren om aardig voor elkaar te zijn", vult Oscar Pater aan. "Maar dat de serie zelfmoord zou promoten, is volslagen onzin wat mij betreft." Toch denkt Anke daar anders over. Volgens haar laat vooral de laatste aflevering te wensen over.

"De suicide is uitgebreid in beeld en het is wetenschappelijk aangetoond dat dat niet goed is." "Zien is doen", vult Daan aan. "Kijk maar naar al die mensen die nu met vrachtwagens op mensen inrijden: dat zou waarschijnlijk minder snel gebeuren als het niet zo uitgebreid in de media kwam."

Dan doen ze het wel illegaal

Maak je je zorgen dat jouw kind wel op ideeën komt door Thirteen reasons why? Het heeft volgens Daan geen zin om de serie te verbieden of om een leeftijdsgrens in te stellen op Netflix. "Dan downloaden ze het wel illegaal."

"Het is juist belangrijk om het samen (of als ouder vooraf) te kijken en je kinderen daarna vragen te stellen. 'Wat vond je ervan?', 'Hoe gaat het met je?', 'Heb je ook weleens depressieve gedachtes?, 'Word je gepest?'" Ook volgens Anke is het belangrijk om met je kinderen te praten. "Kijk de serie samen en vraag na afloop hoe je kind tegen het onderwerp aankijkt." 

Praat mee

Wat vind jij: behoeft zo'n serie geen leeftijdsgrens? En moet je je als ouder zorgen maken als je kind Thirteen reasons why kijkt? Of ga je rustig met ze zitten en praat je erover? Hoe dan? Praat mee!

Jij op VROUW.nl

Heb jij (indirect) een keer te maken gehad met (gevoelens van) zelfmoord? En wil je daarover vertellen?

Dan kan dat hier...

Zit je nu met jezelf in de knoop en wil je er met iemand over praten? Kijk dan op de site van 113 zelfmoordpreventie.

Gerelateerde onderwerpen

En, wat vind jij? Laat je horen!