Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: Hollandse Hoogte
Verhalen achter het nieuws

Hester: Mijn vriend
wil iemand vermoorden

E

Elke relatie kent z’n ups en z’n downs. Dat 'het altijd erger kan' dan wat relatiestrubbelingen, weet Hester (30)* als geen ander. Zij zit momenteel in een onvoorstelbare situatie: haar vriend heeft een diep verlangen… het verlangen om iemand onder zijn handen te zien sterven. Auteur Ilse Ruijters interviewde Hester over haar relatie met een psychopaat voor haar nieuwste boek Later als ik dood ben.

Wist je dat… 1 à 2% van de bevolking een psychopatische persoonlijkheidsstoornis heeft? En dat je psychopaten vooral in de gevangenis en in het bedrijfsleven tegenkomt? Psychopaten voelen geen medeleven en ‘gaan dus over lijken’. Mateo*, de vriend van Hester, heeft zo'n persoonlijkheidsstoornis. 

Twinkeling in zijn ogen

Hester: "Bang? Nee, geen moment. Want Mateo zal mij nooit, helemaal nooit iets doen. Dat weet ik zeker. Maar de rest van de wereld… Ik kan niet beloven dat hij nooit de fout in zal gaan. Vorige week nog kreeg hij weer die twinkeling in zijn ogen, begon hij er voor de zoveelste keer over dat hij weleens zou willen zien hoe iemand sterft onder zijn handen."

"Natuurlijk werd ik woest. Als er iemand een vredelievend mens is, dan ben ik het. Zelfs spinnen en muggen laat ik leven! Waarom ik toch bij hem blijf? Omdat we elkaar nodig hebben. We houden elkaar in evenwicht. Ik zorg dat hij geen gekke dingen doet, hij zorgt dat ik mijn hoofd boven water houd. Ik zou het niet aankunnen als hij in de gevangenis of tbs verdwijnt, daarom blijft hij op het goede pad."

Hij heeft geen geweten

"Ik weet het, het klinkt verknipt dat ik bij hem blijf. Om het te begrijpen moet je twee dingen weten. Ten eerste dat ik in mijn jeugd ben mishandeld. Niet een beetje, the full lot. Emotioneel, fysiek, seksueel, vanaf een zeer jonge leeftijd. Voor mij is de wereld geen blije plek, waar je vol vertrouwen doorheen wandelt en waarin je aardige mensen tegenkomt. Ik blijf het moeilijk vinden om complimentjes te krijgen en heb heel veel moeite me aan iemand te binden."

"Het tweede wat je moet weten is dat psychopathie een persoonlijkheidsstoornis is en dus geen keuze. Ik snap dat nu heel veel mensen denken 'Ja, hè, hè, dat is makkelijk'. Maar als psycholoog snap ik hoe Mateo’s hoofd werkt, dat hij er welbeschouwd niets aan kan doen, aan hoe hij is."

Geen medelijden

"In de psychiatrie heb je de DSM-5, een instrument waarmee je psychische stoornissen kunt meten. Hierin staat precies welke kenmerken iemand met bijvoorbeeld een psychose heeft, hoe je schizofrenie herkent, enzovoorts. En net zoals iemand niet voor een psychose kiest, heeft Mateo nooit besloten om op een dag geen medelijden meer te hebben met andere mensen. Zijn hersenen zijn gewoon anders dan die van ons."

"Als wij een kind bij de tandarts horen huilen, of zien dat iemand schrikt, dan voelen wij dat zelf ook een beetje. Hij niet. Je kunt elektroden op zijn hoofd zetten en zijn hersenactiviteit meten. Wanneer het aankomt op empathie, medeleven dus, gebeurt er niets. Zoals iemand die blind is zijn zicht mist en iemand die doof is gehoor, zo ontbreekt het hem aan een geweten. Op een bepaalde manier is hij geestelijk gehandicapt."

Hij wilde me

"En toch houd ik van hem. Hij is namelijk wel lief voor mij. Dertien jaar geleden kwam ik hem tegen in de bus richting Breda. Ik was heel tegendraads in die tijd. Van die gothic kleren en met mijn koptelefoon op op straat door blijven zingen, dat soort dingen. Terwijl de bus op mij na leeg was en ik dus zat te zingen, kwam hij op het stoeltje precies naast mij zitten."

"We raakten aan de praat en toen ik eruit moest, zei hij 'Oh, dat is toevallig, ik ook'. Dat bleek natuurlijk helemaal niet waar, en we zijn een uur lang blijven kletsen in het bushokje. Ik had helemaal niets door van zijn stoornis. Ik vond hem wel een verschrikkelijke patser, maar ach."

"En het belangrijkste, het leek wel alsof er voor hem nog maar één mens op de wereld bestond: ik. Hij wilde me, dat merkte ik aan alles. Hij was galant, grappig, hij sloofde zich uit en aan het eind van de middag zoenden we. Het was heerlijk. Maar verliefd? Nee, dat was ik niet. Daarvoor was er te veel gebeurd in mijn jeugd. Ik kon mijn gevoel niet bereiken."

Bij hem was ik veilig

"Toch bleven we elkaar zien. En toen hij zijn huis uit werd gezet, stelde ik voor dat hij bij ons kwam wonen. Ik woonde op dat moment bij mijn vader die er eigenlijk alleen ’s nachts was. Heel raar, maar ik heb het niet eens gevraagd, dat kon dan weer wel bij ons thuis."

"Vanaf het moment dat Mateo bij ons introk, veranderden de zaken. Als mijn vader weer eens een bui had, dan werd Mateo gek van woede. Hij was veel sterker dan mijn vader, zowel fysiek als qua woorden, en eindelijk, voor het eerst in mijn leven, was ik veilig. Ik was 17 en had voor het eerst, voor het allereerst, iemand in mijn leven die voor mij zorgde."

Onze eerste keer

"Niet dat het een groot hallelujaverhaal was, hoor. Neem onze eerste keer. Aangezien Mateo geen medeleven kan voelen, was dat voor hem alleen maar seks. Heel doelmatig, heel praktisch. En alhoewel ik hem leuk vond, was seks voor mij iets waar ik als de dood voor was. Dat je ook plezier aan vrijen kunt beleven, weet ik (nog steeds) alleen van anderen."

"Ik lag daar maar en hij deed zijn ding. Heel eenzaam allemaal. 'Dit hoort er nu eenmaal bij', vertelde ik mezelf. 'Nog even volhouden.' Hij begreep er helemaal niets van. De volgende dag gingen we met zijn auto naar de stad. De parkeermeter weigerde zijn pasje en hij ging door het lint. Hij begon tegen die paal aan te trappen en te schreeuwen. Iedereen keek naar ons. Toen kreeg ik door dat hij echt anders was."

Knuffelbeertje

"Terwijl ik wel wat gewend was, schrok ik enorm natuurlijk. Ik werd boos en vroeg hem wat hem in hemelsnaam bezielde. Ik wist bijna zeker dat hij tegen mij zou gaan schreeuwen, maar het tegenovergestelde gebeurde.'

"'Ik vind je gewoon fucking leuk,' zei hij. 'Waarom doe je dan zo… zo…" Hij had het dus wel gemerkt, alleen kon hij er de woorden niet voor vinden en kwam zijn frustratie eruit op de meest onhandige manier die je je kunt bedenken. Later schreef hij een gedicht voor me en kreeg ik een knuffelbeertje met een hartje. Hij had woede- én liefdesuitbarstingen. Heel verwarrend allemaal. En heel erg verslavend.

Hij ging volledig uit zijn plaat

"Maar toen kwam de eerste keer dat hij tegen mij tekeerging. We waren inmiddels drie maanden samen. De Redbull was op en hij ging volledig uit zijn plaat. Schreeuwen, vloeken, met dingen gooien… Ik vluchtte naar mijn slaapkamer en verstopte me onder mijn bureau. Had ik nu verkering met mijn vader? Ik huilde alle tranen die ik in me had uit mijn ogen."

"Na een uur kwam hij de deur door. Vol spijt kroop hij op handen en voeten naar me toe. 'Ik weet het ook niet', fluisterde hij. 'Soms heb ik dit. Dan gebeurt er iets en dan moet ik schreeuwen. Alsof… Alsof er kortsluiting is of zo.' Hij was oprecht en godzijdank weer rustig. Daar, onder mijn bureau, zwoer hij dat hij me nooit fysiek iets aan zou doen."

Volledig in de war

"Ik weet het, iedere andere vrouw zou bij hem weg zijn gegaan, maar ik niet. Omdat hij tegen me aankroop en me knuffelde. Knuffelen ja! Die grote, imposante, agressieve man verlangde naar een knuffel. Ik was volledig in de war."

"Wat moest ik? Ik werd verscheurd door haat en tegelijkertijd verliefdheid. Hij was mijn veilige haven én de man waar ik bang voor was. Uiteindelijk besloot ik het hem te vergeven. 'Maar één klap', zei ik 'en ik ben weg.' Hij keek me diep in mijn ogen aan. 'Ik doe je niets. Dat zweer ik je.'"

Geen kinderen

"De situatie bij mij vader werd onhoudbaar en de enige manier om het huis uit te komen, was samen iets huren. Ik ging aan de Universiteit van Amsterdam psychologie studeren, Mateo vond een baantje bij een bouwbedrijf. Het was geen vetpot, maar we redden het samen en voor het eerst in mijn leven begon ik iets van geluk te voelen."

"Het was eindelijk rustig in mijn leven. Mateo had zijn woedeaanvallen en deed veel stomme dingen, maar bang was ik niet. We zouden een toekomst op gaan bouwen. Wij samen, twee mensen die hun jeugd overleefd hadden. Letterlijk en figuurlijk. Kinderen, hadden we besloten, zouden er niet komen."

Studiefinanciering

"Je kunt je voorstellen hoe woest ik werd toen ik erachter kwam dat hij mijn hele studiefinanciering had vergokt op de middag waarop hij was ontslagen, omdat hij zijn collega in elkaar had geslagen. Woest en teleurgesteld. En vervolgens kreeg ik een college over psychopathie."

"Mijn mond viel open van verbazing. "Dit gaat over Mateo", kon ik alleen maar denken. Ik herkende hem in alles. Liegen, agressie, vreemdgaan, harteloze acties… Ik was in shock. En tegelijkertijd opgelucht. Eindelijk had Mateo's gedrag een label. Het was verklaarbaar en daarmee dus ook op te lossen. Het kostte wat overtuigingskracht, maar ik wist hem naar een psychiater te krijgen. Nu zou alles goedkomen!"

Antisociale persoonlijkheidsstoornis

"Nou, niet dus. Een psychopathische persoonlijkheidsstoornis is niet te genezen (iemand die blind is, kun je ook niet uitleggen hoe hij moet kijken). Hooguit kan hij leren hoe hij ermee moet omgaan. Maar Mateo kreeg al snel het label 'onbehandelbaar'."

"De conclusie van al die maanden therapie was dat hij het maar moest zien te rooien. Hij had nog nooit iets echt ergs gedaan, dus kon hij niet opgenomen worden. Bizar, maar dat is hoe het nu eenmaal werkt. Ik stond voor de keuze: weggaan of blijven."

Toegeven aan impulsen

"Ik koos voor dat laatste. Nogmaals: omdat ik ten eerste simpelweg niet bang voor hem was, in die vijf jaar had hij me nooit pijn gedaan, en ten tweede omdat hij dus nog nooit iets echt ergs had gedaan. Zijn stoornis, daar heeft hij niet voor gekozen. Wat hij wel kan kiezen, is of hij wel of niet toegeeft aan zijn impulsen."

"Het klinkt gek, maar zijn diagnose bracht ons dichterbij elkaar. Ik besloot hem te accepteren met al zijn gebreken en afspraken te maken over moeilijke dingen. Mijn slaapkamer is nu bijvoorbeeld mijn safe place. Als hij een woedeaanval voelt aankomen, geeft hij me een seintje en kan ik daarnaartoe gaan."

Af en toe seks

"Seks hebben we alleen nog af en toe. Ik weet dat hij het met andere vrouwen doet, maar dat houdt hij buiten ons leven. Knuffelen doen we iedere dag. En drukke plekken? Die zoeken we simpelweg niet op. In het weekend gaan we samen de natuur in en nu ik een baan heb als psycholoog, is hij huisman. Hoeft hij met niemand meer ruzie te maken…" 

"Inmiddels delen we onze diepste geheimen. Bijvoorbeeld over zijn verlangen een keer iemand te vermoorden. 'Ik snap het niet' zei ik laatst eerlijk tegen hem. En ik wil het ook niet snappen. 'Ik weet alleen één ding, dat als je ooit zo’n plan ten uitvoer brengt, ik de politie bel en je zeker weten in de tbs-kliniek terechtkomt met jouw stoornis'." 

Het rechte pad

"Ik moest huilen. 'Ik zou dat niet aankunnen, jarenlang zonder jou. Ik heb je nodig'. Ik meende het, en het waren precies de woorden die hij moest horen. Ik ben zijn doel in zijn leven. Voor mij moet hij op het rechte pad blijven." Dat klinkt beangstigend en dat is het op sommige moment ook wel, maar tegelijkertijd werkt het voor ons."

"Slechts één keer ben ik echt bang geweest dat hij zijn moordplan tot uitvoer zou brengen. Dat was de avond waarop ik werd beroofd op het station. Drie jongens dreven me in een hoek en namen me mijn portemonnee af. In tranen kwam ik thuis. In plaats van dat Mateo me troostte, rende hij naar buiten. Ik zag hoe hij eerst nog de stalen fietsketting van zijn mountainbike afhaalde en toen richting het station verdween."

112

"Zonder ook maar een moment te twijfelen heb ik 112 gebeld. De politie was er nog voordat hij er was. Hij was uitzinnig van woede en heeft een nacht in de cel gezeten. Maar iedereen kwam met de schrik vrij. Mateo was er inmiddels van doordrongen dat mijn liefde voor hem heel duidelijke grenzen heeft. Ergens was het daarom goed dat dit gebeurde."

"Mateo en ik zijn inmiddels dertien jaar samen. Makkelijk is het niet, eeuwig is het wel. What doesn’t kill you, makes you stronger. Nou, wij hebben met z’n tweeën inmiddels alles meegemaakt. Er is maar één ding waar ik bang voor ben: de dag waarop er iets met mij gebeurt. Stel dat ik op een dag een auto-ongeluk krijg of zo… Als ik er niet meer ben, waarom zou hij dan nog vechten tegen zijn demonen?"

Later als ik dood ben

Hester werkte mee aan de research die auteur Ilse Ruijters deed voor het schrijven van haar nieuwste psychologische thriller Later als ik dood ben. Het boek gaat over Elin die erachter komt dat haar leven één grote kluwen leugens is. Om de waarheid over haar verleden te achterhalen, gaat ze als sociotherapeut werken in een tbs-kliniek. Daar loopt ze de sexy Rem tegen het lijf, een viervoudig moordenaar met een ernstige persoonlijkheidsstoornis.

*De namen 'Hester' en 'Mateo' zijn om privacy redenen gefingeerd