Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: Hollandse Hoogte
Verhalen achter het nieuws

Zo heeft anorexia binnen een maand
de macht over je kind

journaliste

Eline Doldersum

E

Een kind dat niet meer wil eten, zichzelf uithongert en vervolgens ernstig vermagert: anorexia is een nachtmerrie voor de persoon in kwestie en zijn/haar intimi. Maar hoe kun je het voorkomen en wat zijn de eerste signalen? Patricia Bos, ervaringsdeskundige van Buro PUUR, legt aan de hand van een reconstructie uit hoe een eetstoornis zich ontwikkelt.

Anorexia ontstaat volgens Patricia, die zelf dertien jaar worstelde met een eetstoornis, niet zomaar bij zeer jonge kinderen. "Er spelen tal van factoren mee. Denk aan erfelijkheid, karakter en een laag zelfbeeld maar ook aan emotionele gebeurtenissen in het leven van een kind. Het is vaak dan ook onmogelijk om één oorzaak aan te wijzen. Simpelweg omdat die er niet is."

Perfectionistisch

Wél is het volgens Patricia een bepaald type dat gevoelig is voor het ontwikkelen van een eetstoornis. "Over het algemeen duikt een eetprobleem vaak op bij introverte mensen die ongezond perfectionistisch zijn, anderen willen pleasen en zichzelf dwingen om altijd het beste in zichzelf naar boven te halen. Dus heb je een kind dat zichzelf snel wegcijfert voor een ander, niet snel tevreden is of het altijd bij iedereen goed wil doen, dan is het goed om je daar als ouder bewust van te zijn."

"Al betekent dat natuurlijk niet automatisch dat ieder perfectionistisch kind een eetstoornis ontwikkelt. Maar het kan wel meespelen. Vaak zie je dat een heftige emotionele gebeurtenis een trigger is bij het ontstaan van een eetprobleem. Denk hierbij aan het overlijden van een opa of oma, pesterijen op school, een echtscheiding of ziekte van een ouder. Deze introverte kinderen kunnen vaak moeilijk over hun gevoelens praten waardoor ze kunnen vluchten in een eetstoornis. Eten of niet eten kan dan een vlucht zijn om niet te hoeven voelen."

 

Sneltreinvaart

Hoelang het duurt voordat een eetstoornis tot uiting komt, is volgens Patricia moeilijk te zeggen. "Dat verschilt heel erg per kind. Het kan heel lang duren, maar als een eetstoornis zich in sneltreinvaart in het lijf van je kind nestelt, kan je zoon of dochter binnen een maand in het ziekenhuis liggen. Vooral bij jonge kinderen, die nog weinig reserves hebben, veel bewegen en niet beseffen wat de gevolgen zijn van het acuut stoppen met eten, gaat de gezondheid vaak snel achteruit."

Om een beeld te krijgen van hoe snel een eetstoornis zich ontwikkelt bij jonge kinderen, maakten we samen met Patricia een reconstructie. Wél wil Patricia er duidelijk bij vermelden dat een eetstoornis zich niet in alle gevallen op dezelfde manier en hetzelfde tempo ontwikkelt. "Het is net als een verslaving: die ontstaat en ontwikkelt zich bij iedereen anders. Maar het is voor ouders wel handig hulpmiddel om een eetstoornis vroegtijdig te ontdekken, want als je het herkent aan het gewicht, ben je laat."

Reconstructie eetstoornis

Week 1: De oma van Malou (11) overlijdt plotseling aan een hartstilstand. Malou is erg verdrietig. Het was haar lievelingsoma en ze kwam vrijwel wekelijks bij haar bezoek. Malou vindt het moeilijk om haar moeder, die haar moeder is verloren, zo verdrietig te zien. Ze haalt alles uit de kast om haar moeder te troosten, maar het lukt haar niet. Malou brengt veel tijd door op haar kamer. Alleen.

Week 2: Malou heeft het nog steeds erg moeilijk met de dood van haar oma, maar durft er niet met haar moeder over te praten omdat ze dan in tranen uitbarst en vervolgens de hele avond weer heel verdrietig is. Dat wil ze niet. Ze houdt haar verdriet voor zichzelf en vertelt niemand dat ze zichzelf eigenlijk iedere avond in slaap huilt. 

Week 3: Malou weet niet hoe ze met haar verdriet moet omgaan. Ze ontdekt dat het overslaan van een maaltijd rust geeft in haar hoofd. Door zich te focussen op het feit dat ze die maaltijd niet mag eten, heeft ze afleiding en is ze even niet verdrietig. 

Week 4: Praten lukt Malou nog steeds niet. Haar moeder worstelt met haar eigen verdriet en heeft daardoor weinig aandacht voor Malou. Malou slaat steeds meer maaltijden over om maar niets te hoeven voelen en niet aan de dood van haar oma te hoeven denken. De kilo's vliegen eraf. 

Week 5: Malou wordt steeds strenger voor zichzelf: ze eet niet alleen steeds minder, maar gaat ook steeds minder drinken. De eerste signalen duiken op: Malou verliest zichtbaar gewicht, praat veel over afvallen en gezond eten en mijdt het onderwerp 'oma'.

Week 6: Malou eet en drinkt nu al veel te lang bijna niets en belandt met gezondheidsproblemen in het ziekenhuis. Ze heeft een eetstoornis ontwikkeld: anorexia.

Signalen

"Wat je hier ziet gebeuren is dat het meisje het verdriet niet kan handelen en eigenlijk niemand weet wat het verlies met haar heeft gedaan. Dat zie je vaker gebeuren bij jonge kinderen. Ouders onderschatten de impact van zo'n gebeurtenis, zijn soms zelf te verdrietig of door mantelzorg te moe om er voor hun kinderen te kunnen zijn."

"Dan kan het gebeuren dat kinderen ‘dicht slaan’, waardoor ze zich geen raad weten met hun verdriet en op zoek gaan naar een andere manier om het verdriet kwijt te raken, zoals stoppen met eten. Een eetstoornis gaat vrijwel nooit over eten, maar over iets dat veel dieper ligt: in dit geval de dood van oma. Het is goed om je dat als ouder te realiseren en je bewust te zijn van de signalen."

Verandert het eetpatroon van je zoon of dochter, valt het af, staat het vaak op de weegschaal, kijkt het in elke spiegel die in huis hangt en praat het continu over gezond eten, afvallen of het lichaam? Wees dan alert, lees je in, bedenk of er de afgelopen tijd iets heftigs is gebeurd en durf met je kinderen het gesprek over gevoelens aan te gaan. Schroom tevens niet om hulpverleners in te schakelen. Want je ziet: binnen een maand kan een eetstoornis de macht hebben over je kind."