Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Verhalen achter het nieuws

Ria was laaggeletterd:
Het was een dagtaak om het verborgen te houden

journaliste

Hester Zitvast

R

Ria van Ras (64) ging op haar 55ste terug naar school. Al die tijd had ze verborgen weten te houden dat ze laaggeletterd was. "Als ik met vriendinnen uiteten ging, nam ik altijd wat zij namen; want de menukaart lezen kon ik niet." Inmiddels is ze Taalheld van Brabant . "Ik heb altijd aan de zijlijn van het leven gestaan en nu doe ik mee. Had ik het maar eerder aangedurfd."

"Ik trof een juf in de eerste klas die mij niet mocht. En ik mocht haar niet. Ik was pas 6 jaar, maar sprak geen woord met haar. Ik weet nog dat ze een keer op huisbezoek kwam bij mijn moeder, en toen ontdekte dat ik net een zusje had gekregen."

40 Leerlingen

"'Dat heeft Ria helemaal niet verteld', reageerde de juf naar mijn moeder. Nee, ik had haar niets verteld, ze vroeg mij ook nooit wat. De klassen waren heel groot, meer dan 40 leerlingen was geen uitzondering."

"Toen we het jaar erna verhuisden naar een ander dorp, kwam ik op een nieuwe school terecht. Ik werd achterin gezet en kreeg zelden de beurt om voor te lezen. Als het al een keer gebeurde en ik maakte meteen fouten, ging mijn beurt voorbij. Ik was het meisje dat niets kon, ik was de moeite niet waard."

Prentenboek

"Ik voelde me diep ongelukkig op school. Ik ging over omdat mijn leeftijd daar naar was, niet omdat ik het goed deed. Ik 'las' één prentenboek eindeloos, ik kan de plaatjes nu nog voor me zien."

"Verder vermaakte ik mij met tekenen en handenarbeid. Er was geen huiswerk en als ik iets niet kon, dan kon ik dat gewoon niet. Er kwam geen extra begeleiding, er was nauwelijks controle. Na de lagere school ging ik naar de modevakschool, waar ik leerde naaien. Ik was er supergoed in, ook in patroontekenen."

Meer rood dan blauw

"Voor ons eindexamen moesten we een sollicitatiebrief schrijven. Ik had mezelf een schrijftaal aangeleerd, die ik alleen begreep. Ik kreeg de brief meer rood dan blauw terug; alles was fout. Dat deed zo'n pijn, dat ik besloot nooit meer in het openbaar te schrijven." 

"Inmiddels had ik een leeftijd bereikt waarop ik kon gaan werken. Thuis vonden ze dat prima, ik zou dan immers ook geld in het laatje brengen. Er brak een tijd aan waarin ik steeds beter leerde mijn geheim verborgen te houden." 

Kaartjes en boodschappenlijstjes

"Alleen mijn ouders en zusjes wisten dat ik nauwelijks kon lezen of schrijven. Mijn omgeving vertelde ik het niet. Op kaartjes schreef ik alleen 'groetjes, Ria'. Meer durfde ik er niet op te zetten, uit angst een fout te maken."

"Boodschappenlijstjes maakte ik alleen voor mezelf, een ander kon niet lezen wat ik opgekrabbeld had. Na mijn trouwen stopte ik met werken, dat was in die tijd zo. Ik had het aanrecht, mijn naaimachine en mijn kinderen en voelde me daar heel gelukkig mee."

Menukaart

"Als de kinderen ziek waren, schreef ik geen briefje voor school, maar ging ik langs om het te vertellen. En als ik de buurvrouw hielp met het naaien van kleren, vroeg ik haar als tegenprestatie even snel iets voor mij in te vullen. Niemand had door dat ik het zelf niet kon."

"Ik keek plaatjes in tijdschriften en ontcijferde alleen de krantenkoppen, met moeite. Als ik met vriendinnen uit eten ging, bestelde ik altijd hetzelfde als zij. Ik had geen idee wat er op de menukaart stond."

Dagtaak

"Wanneer we met de vrouwenvereniging op excursie gingen, vroeg ik een ander mijn gegevens op de lijst te zetten. 'Jij hebt de pen nu toch in je hand', zei ik dan bijvoorbeeld. En als ik toch iets moest invullen, nam ik het mee naar huis." 

"Vaak hielp mijn man mij of de kinderen schreven iets voor me op. Ik had er een dagtaak aan het verborgen te houden en hamerde er bij mijn kinderen op dat zij het wel goed zouden doen. Ik had veel liever dat ze gingen lezen dan mij hielpen met de afwas."

Stem kwijt

"Op m'n 55ste raakte ik mijn stem kwijt. Ik ging er vanuit dat het zo over zou zijn, maar het hield in totaal een half jaar aan. De huisarts vroeg mij op een papiertje te schrijven wat ik dan voelde. Ik vertrouwde hem fluisterend toe dat ik niet kon schrijven."

"'Daar is iets aan te doen, Ria'" zei hij. Niet veel later klopte ik aan bij het ROC om te leren lezen en schrijven. Dat was doodeng. Er liepen duizenden kinderen rond en ik wist zeker dat ik de enige in Nederland was met dit probleem. Maar toen kwam ik een klaslokaal binnen met allemaal volwassenen, allemaal lotgenoten. Ik wist niet wat me overkwam."

Reizen

"Doordat ik ontdekte dat ik niet de enige was, nam mijn schaamte af. Ik ben een paar jaar naar school gegaan, eerst twee keer in de week, later een keer per week. Beetje bij beetje leerde ik lezen en schrijven. Mijn leven is compleet veranderd door die stap."

"Waar ik het vroeger altijd heel raar vond dat mensen op het strand een boek lazen, doe ik dat nu zelf. Er is een heel mooie wereld voor mij open gegaan. Ik ben niet meer afhankelijk van anderen en kan zelf informatie opzoeken. Ik kan mailen en iets opzoeken op internet. Ik kan recepten en menukaarten lezen en zelfstandig reizen."

Enorme stap

"Het was een enorme stap om terug naar school te gaan, maar wel een van de beste beslissingen in mijn leven. Dat ik dit jaar door Stichting Lezen & Schrijven tot Taalheld van Brabant ben uitgeroepen, maakt me apetrots." 

"Als ambassadeur van Stichting ABC wil ik anderen inspireren. Ik kan het mensen alleen maar aanraden er iets aan te doen. Nederland telt 2,5 miljoen laaggeletterden en dat aantal neemt toe." 

"Analfabeten zijn er vrijwel niet meer. Maar ook laaggeletterdheid kan voor heel veel problemen zorgen. Ik heb altijd aan de zijlijn van het leven gestaan en nu doe ik mee. Had ik het maar eerder aangedurfd."

Jij op VROUW.nl

Wil jij ook je verhaal vertellen?

Dan kan dat hier!