Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: Hollandse Hoogte | Sabine Joosten
Verhalen achter het nieuws

Ingrids zoon is hoogbegaafd en depressief
'Een hoog IQ is geen zegen, eerder een vloek'

journaliste

Hester Zitvast

I

Ingrids kinderen zijn allebei hoogbegaafd. Haar jongste zoon Timo (15) ging met 10 jaar, op eigen verzoek, naar de middelbare school, waar hij geen aansluiting vond bij klasgenoten. Ingrid moest Timo noodgedwongen een half jaar thuis houden en uiteindelijk volgde zelfs een depressie. "Hoogbegaafdheid bij kinderen is eerder een vloek dan een zegen." (*)

Zelf leren lezen

"Timo heeft een heel goede band met zijn oudere zus Jessie (17). Hij heeft zich altijd heel erg aan haar opgetrokken en was al jong gefrustreerd dat Jessie dingen kon waar hij nog te klein voor was. Timo is een half jaar eerder naar de kleuterschool gegaan, daar was hij aan toe. Toen hij een week in groep twee zat en nog niet had leren lezen, leerde hij het zichzelf. Aan Jessie vroeg hij welke sommen er in de klas waren besproken. Zo kreeg hij ook het vak rekenen al op de kleuterschool onder de knie."

IQ van 143

"Knippen en plakken kon Timo niet, dat interesseerde hem niks. Op school dachten ze niet aan hoogbegaafdheid, integendeel, hij kon niet eens knutselen! Ik besloot hem te laten testen; of ik was gek, of de school snapte het niet. Timo bleek een IQ van 143 te hebben, dat is zelfs voor hoogbegaafden hoog. Jessie was in die tijd vrij stil en teruggetrokken. Ik vertelde de instelling waar Timo getest was dat ik nog een dochter had. 'Is ze ouder?', wilden ze weten. Ik knikte. 'Is ze depressief?' Ik antwoordde dat ik haar inderdaad heel mat vond."

Andere school

"De instelling wilde haar ook testen. Meisjes hebben namelijk meer dan jongens de neiging zich te conformeren aan de groep en raken daarin zichzelf kwijt. Uit de test bleek dat ook Jessie hoogbegaafd was. We hebben de kinderen allebei van school gehaald en naar een andere school gedaan waar op drie niveaus les wordt gegeven. Timo ging direct van groep 2 naar groep 4, Jessie sloeg uiteindelijk groep 6 over. In groep 7 deelde Timo mee dat hij na dat jaar naar de middelbare school zou gaan. Zijn zus zat daar al op het VWO en hij was er ook aan toe, zei hij."

Sociaal krachtig

"Ik was sceptisch. Een kind van 10 op de middelbare school? Dat zagen mijn man en ik allebei niet zitten. Rond de kerst werd Timo down en depressief. Als ik vroeg wat er was, begon hij over de middelbare school. Hij wilde daar écht naartoe. We overlegden met deskundigen, de basisschool en de middelbare school. Bij hoogbegaafde kinderen loopt vaak de cognitieve ontwikkeling niet gelijk met de sociaal/emotionele ontwikkeling, maar omdat Timo heel zelfverzekerd overkwam en verbaal heel sterk was, durfden we het aan."

Passend onderwijs

"Het bleek een misvatting. Timo werd een geliefd pestobject in de klas. De pubers in zijn klas liepen te geiten en te klieren; dat vond Timo kinderachtig. En omgekeerd vonden die pubers hem weer een kleuter. Het lastige is dat wat je ook kiest, je altijd tekort schiet. Op de basisschool zou hij weer cognitief te weinig aangeboden krijgen. De term passend onderwijs komt mijn neus uit. Aan de onderkant is er van alles mogelijk, aan de bovenkant loop je voortdurend tegen problemen aan."

Schakelen

"Ik weet nog goed dat Timo, toen 10, mij op een avond vroeg naar de situatie in de Krim. 'Waarom begint de NATO nou niets tegen Poetin', wilde hij weten. Ik legde hem uit dat Europa economisch afhankelijk is van Rusland en dat je een crisis moet voorkomen. Hij luisterde aandachtig. 'Maar kom, het is half negen, jij moet nu naar bed', vervolgde ik. 'Ga je met mij mee, ik ben bang in het donker', was zijn reactie. Dat geeft heel goed aan dat een hoogbegaafd kind twee kanten heeft. Rationeel kon hij al in grijstinten denken, emotioneel dacht hij nog zwart/wit. Ik schakelde als moeder moeiteloos tussen die twee werelden. De buitenwereld begrijpt dat niet."

Pushen

"Timo hield het pesten grotendeels voor ons verborgen. Hij werd wel stiller en hij trok zich vaker terug. Ik merkte dat hij niet lekker in zijn vel zat. Als ik daar met vrienden of familie over sprak, kreeg ik te horen dat ik het over mezelf had afgeroepen. Hadden we hem maar niet met 10 jaar naar de middelbare school moeten laten gaan. Het is zo'n misvatting dat ouders van hoogbegaafde kinderen allemaal pushen. Wij hebben dit nooit gewild."

Kwalijk

"Aan het einde van de brugklas, stelde de school voor dat Timo naar VWO3 zou gaan. Wij zagen dat niet zitten. We moesten binnen twee dagen beslissen, maar lieten weten dat we de hele zomervakantie nodig hadden om tot een besluit te komen. We wilden hem niet nog een klas over laten slaan, was onze conclusie. Toen we dat aan de school vertelden, werden we met de rug tegen de muur gezet. Ze hadden alles al geregeld, het was of een klas overslaan of een andere school kiezen. Ik neem het mezelf nog kwalijk dat ik me toen heb laten overhalen."

Hoge druk

"Met Timo ging het bergafwaarts. Leerkrachten zeiden hem letterlijk: 'Jij bent toch zo'n slimme jongen? Laat het maar zien dan!' De druk was enorm. Klasgenoten vonden hem een smurf, hij mocht nergens over meepraten. Timo moest een bedrijfsanalyse maken, ik was onder de indruk van wat hij had neergezet. Anderhalf jaar eerder maakte hij nog een presentatie in groep 7, met veel plaatjes en een klein beetje tekst. Dat was even een heel ander niveau. Zijn leerkracht was echter teleurgesteld. 'Ik had meer van je verwacht', was het commentaar. Ik was perplex. Als je niet ziet wat een ontwikkeling er in anderhalf jaar was doorgemaakt, dan snap je het echt niet!"

Dappere prestatie

"Timo kreeg faalangst. Zijn cijfers werden steeds slechter. Tijdens een studiereis met de hele klas, heeft hij – mogelijk opgehitst door klasgenoten – een raam van een winkel met een steen ingegooid. We moesten hem nog diezelfde avond op komen halen. Timo kon alleen maar huilen toen hij ons zag, hij verstopte zichzelf met zijn handen voor zijn ogen en zijn hoofd in zijn trui. Ik was heel boos omdat ik hem niet zo had opgevoed. Maar de hoogbegaafdheidsdeskundige die ons begeleidde, noemde het een dappere prestatie. 'Hij heeft het lef gehad om aan te geven dat hij verzuipt.' Ze legde ons zijn daad uit. Het was geen baldadigheid, het was een roep om hulp."

Probleemgeval

"Uit nieuwe testen bleek dat Timo's sociale welbevinden ernstig onder druk stond. Zijn zelfbeeld was vreselijk negatief. Op school gingen alle deuren dicht. We hebben besloten Timo thuis te houden, noodgedwongen. Ook andere scholen in de omgeving wilden 'zo'n probleemgeval' niet hebben. Het is ons letterlijk gezegd. Na de zomervakantie kon hij terecht op een school met een keurmerk voor hoogbegaafdheid. Daar heeft hij, in VWO 2, door een andere aanpak leren leren. Timo wilde ook bij een groep horen en vrienden maken. Dat lukte hem niet door zijn eerdere ervaringen."

Depressie

"Rond kerst explodeerde hij. Hij wilde niet meer leven en dacht aan zelfmoord. Er viel niet met hem te praten. Dit was mij voorspeld door de deskundige. Timo had in zo'n zwart gat gezeten, dat hij pas op een nieuwe school, in een veilige omgeving rust zou krijgen en dan pas aan verwerken toe zou komen. 'Let maar op, dan ontploft hij', zei ze. Toen er een tweede uitbarsting volgde, hebben we een psycholoog ingeschakeld. Timo bleek een depressie te hebben."

Goed in zijn vel

"Het duurde even voordat de psycholoog zijn vertrouwen won, maar toen dat lukte, zagen we hem veranderen. Er waren dagen dat hij alleen maar op bed lag, geen daglicht zag en nul energie had. Nu spreekt hij over koetjes en kalfjes, heeft hij vrienden en zit hij goed in zijn vel in de klas. Ik hoop dat we het ergste gehad hebben. Ik heb zelf ook bij een psycholoog gelopen, omdat ik het niet meer trok. Je wil het als ouder zo goed doen, ik voelde me voortdurend schuldig – ook naar Jessie toe. Zij had het geluk dat ze in een klas met hele leuke meiden terechtkwam, waardoor ze weinig hinder van haar hoogbegaafdheid heeft gehad. Maar ook voor haar heeft het leven hier thuis behoorlijk in het teken van haar broer gestaan."

Utopie

"Ik heb heel veel verdriet van de situatie gehad en ik ben ook vaak bang geweest dat Timo zichzelf iets zou aandoen. Hoogbegaafdheid is bij kinderen geen zegen, eerder een vloek. Een school voor hoogbegaafde kinderen is een utopie, maar het zou al heel fijn zijn als ze op alle scholen echt begrijpen wat hoogbegaafdheid inhoudt. In ons geval heeft Timo's eerste middelbare school enorme steken laten vallen, ik heb ze daarover nog een brief gestuurd, in de hoop dat ze er van willen leren. Een reactie heb ik tot op de dag van vandaag niet gekregen. Niet eens een ontvangstbevestiging."

(*) De namen in dit artikel zijn vanwege privacyredenen gefingeerd en wel bekend bij de redactie.

Heb jij ook een bijzonder verhaal en wil je daarover vertellen? Stuur het naar de redactie.

JIJ op VROUW