Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Tom Stranger
Verhalen achter het nieuws

Tom verkrachtte zijn vriendin:
Egoïsme was een belangrijke reden

journalist

Marion van Es

D

De dader van een verkrachting doet zelden zijn verhaal. Thordis Elva (38) doorbrak dat en besloot Tom Stranger (41), de man die haar in 1996 verkrachtte, recht in zijn ogen te kijken en te luisteren naar het waarom van zijn daad. Het leidde tot hun gezamenlijke boek 7200 seconden.

Zij was 16, hij 18. De IJslandse Thordis was smoorverliefd op de Australische uitwisselingsstudent Tom, haar eerste echte vriendje. En haar eerste keer was net zo romantisch en liefdevol als ze had gehoopt. Maar de tweede keer was allesbehalve vrijwillig. 

Bewusteloos

Op het schoolbal waar ze samen waren, werd Thordis zo dronken dat ze nagenoeg bewusteloos was. Tom droeg haar naar huis, kleedde haar uit en positioneerde haar zodanig op bed dat hij zijn gang met haar kon gaan. Thordis kon niet praten of bewegen, maar maakte alles wel heel bewust mee.

Wat voor hem twee plezierige uren waren waar hij verder weinig betekenis aan gaf, voelden voor haar als 7200 lange, verschrikkelijke seconden. Seconden die haar zelfbeeld en haar vertrouwen in mensen bepaalden. Seconden waarover ze uit angst en schaamte met niemand durfde te praten.

Eetstoornissen

Seconden die resulteerden in eetstoornissen, alcoholmisbruik en automutilatie. En die jaren later nog steeds een gevoel van walging opriepen bij de geur van mannenshampoo en haren die in haar gezicht prikten. Waarom? Die vraag spookte negen jaar later nog steeds door haar hoofd.

In 2005 besloot ze het Tom, die inmiddels als jongerenwerker in Australië werkte en zich van geen kwaad bewust was, te vragen. Acht jaar lang stuurden de twee elkaar lange mails. Dat Tom bereid was zijn donkerste kant onder ogen te zien, zorgde ervoor dat Thordis hem langzaam maar zeker kon vergeven.

Dat was voor hen beiden zo waardevol dat Thordis voorstelde om samen een boek te schrijven. Ze prikten een locatie in het midden van hun woonplaatsen: Kaapstad. Daar brachten ze een week samen door. Een week waarna zij zich geen slachtoffer meer voelde, en hij zich geen monster.

VROUW sprak met dader Tom. 

Waarom heb je het gedaan?

"Dat begrijp ik zelf ook nog steeds niet volledig. Maar ik heb er veel over nagedacht. Omdat het belangrijk is om het wél te begrijpen. Na jarenlange analyses en gesprekken met therapeuten, heb ik inmiddels een stukje van de puzzel opgelost.

Het begon in ieder geval al met een verkeerde verwachting: toen we samen naar dat schoolbal gingen, verwachtte ik dat de avond zou eindigen in seks. Ik dacht niet aan Thordis, ik dacht slechts aan mezelf.

Egoïsme is dus een belangrijke reden, net als seksisme: blijkbaar had ik de overtuiging dat een jongen die uitgaat met een meisje, recht heeft op seks. En hoewel alcohol nooit een excuus kan zijn, denk ik niet dat het was gebeurd als ik niet zo veel had gedronken. Verder worstelde ik in die tijd met mezelf. Ook dat is geen excuus, maar ik geloof niet dat gelukkige mensen anderen kwaad doen."

Ben je ooit bang geweest dat het opnieuw kon gebeuren?

"Als daar ook maar het kleinste risico op was, had ik het nooit aangedurfd om Thordis te ontmoeten. Laat staan om publiekelijk hierover te praten, er lezingen over te geven aan studenten en met jongeren te werken. Ik heb nog altijd geen ongezonde relatie met vrouwen. Destijds was het de eerste en meteen ook laatste keer."

Waarom heb je nooit eerder spijt betuigd?

"Ik was in shock toen Thordis me in 2005 mailde en vertelde wat ik haar had aangedaan. Niet dat ik dat ooit heb ontkend, ik wist wel dat het niet goed was. Maar pas toen ze uitlegde wat het met haar had gedaan en met welke pijn ze al jaren had moeten leven, realiseerde ik me echt wat voor afschuwelijks ik had gedaan.

Ik ging anders naar mezelf kijken: als iemand die in staat was tot verkrachting. Vanaf dat moment ben ik eraan gaan werken om verantwoordelijkheid te nemen voor die daad. Ik wilde de schaamte en het schuldgevoel waar zij mee had moeten leven van haar overnemen.

Zomaar mijn excuses maken, voelde te makkelijk. Wilde mijn spijtbetuiging ook maar enige betekenis hebben, dan moest ik de moeite nemen om echt te begrijpen wat voor gevolgen mijn keuzes hadden gehad voor haar. Dat proces heeft ons dus acht jaar gekost."

En wat voor gevolgen had het voor jou?

"Tot 2011 durfde ik er met niemand over te praten, daarna heb ik het mijn toenmalige vriendin, mijn familieleden en een paar vrienden verteld. Sommigen wilden niets meer met me te maken hebben, en dat respecteer ik.

Maar er waren gelukkig ook veel mensen die er wél met me over wilden praten, ook veel slachtoffers van seksueel geweld. Dat heeft me geholpen om weer met mezelf in het reine te komen."

Thordis heeft nooit aangifte gedaan, dus je bent ook niet veroordeeld. Vind je dat je straf verdient?

"In onze mails heb ik vaak tegen Thordis gezegd dat ik eigenlijk in de gevangenis hoorde te zitten. Maar of dat iets had opgelost? Ik vraag het me af. Als straf of wraak inhoudt dat het slachtoffer verder kan gaan met zijn of haar leven, denk ik dat het zinvol kan zijn. Of als het voor de dader leerzaam is.

Maar als sociaal werker weet ik dat dit heel vaak niet het geval is. Je kunt in de gevangenis zitten en nog steeds geen enkel besef hebben van wat je een ander hebt aangedaan. Ik heb iemand zwaar beschadigd en natuurlijk mag dat niet onbestraft blijven. Maar er zijn meer manieren om boete te doen."

Wat heeft die week in Kaapstad voor jou veranderd?

"Het was de meest betekenisvolle week van mijn leven. Het gaf me de kans om dingen tegen Thordis te zeggen die ik nooit kon zeggen via de e-mail. De kans om oprecht naar haar te luisteren, om nergens meer aan te ontsnappen, om het verleden af te sluiten.

Ik denk dat het geen toeval is dat ik een paar maanden na Kaapstad mijn vrouw ontmoette. Zonder de vergeving die ik kreeg van Thordis, was ik denk ik niet in staat geweest om liefde te geven en te ontvangen."

Hoe zie je jezelf nu?

"Als iemand die een fout heeft gemaakt, maar nog steeds gewoon een mens is. Een mens die in staat is tot goede en slechte dingen, zoals ieder ander. Maar wel één die zijn verantwoordelijkheid durft te nemen. Ik heb het kunnen loslaten, maar dat betekent niet dat ik het vergeet.

Ik denk nog steeds elke dag aan wat ik Thordis heb aangedaan. Maar in plaats van mezelf erom te haten, heb ik het getransformeerd naar iets zinvollers. Ik zie het als een voorrecht dat ik hier nu over kan praten, in de hoop dat andere (jonge) mannen niet doen wat ik heb gedaan."

Zou je daders aanraden om contact te zoeken met hun slachtoffer?

"Nee. Zoals Thordis al zei, is elke situatie anders en kan contact tussen dader en slachtoffer in veel gevallen juist averechts werken. Als ik alleen voor mezelf spreek: als ik Thordis eerder had gemaild om te praten over wat er was gebeurd, had ik haar heel wat pijnlijke jaren bespaard. Maar ik ben heel blij dat ze nu gelukkig is en een geweldige man heeft gevonden die goed voor haar is."

Het interview met slachtoffer Thordis is vandaag te lezen op de krantenpagina VROUW in De Telegraaf.

Jij op VROUW.nl

Wil jij ook jouw verhaal vertellen?

Dan kan dat hier...

En, wat vind jij? Laat je horen!