Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: Amaury Miller
Verhalen achter het nieuws

Autistische jongeren leren improviseren
in het theater

journalist

Marion van Es

V

Voor sommige kinderen met autisme is een gesprek voeren of naar school gaan al een hele uitdaging, maar bij theaterschool Inter-Acting gaat een twintigtal tieners de ultieme uitdaging aan: op een podium staan, improviseren én grappen maken. Mede-oprichter Saskia Maas, tevens directeur van comedygezelschap Boom Chicago, zag ook haar eigen zoon opbloeien bij dit bijzondere project.

"Bent u beroemd?" De workshop is nog niet begonnen of één van de deelnemers heeft theaterdocente Liz al aan het lachen gekregen. "Ik wil graag geloven van wel. Ik heb bijna duizend volgers op Instagram", kaatst ze terug.

Beroemd

Maar de jongen die de vraag stelde was bloedserieus. En het theater waarin ze staan dan, wil een ander weten, is dát dan beroemd? Als de tieners horen dat Boom Chicago al ruim 25 jaar volle zalen trekt in Amsterdam, beginnen alle ogen te glunderen. 

"Veel jongeren kijken naar vloggers en YouTubers", legt Saskia Maas uit. "Dat ze zelf ook beroemd kunnen worden, is iets wat bij veel kinderen met autisme daardoor ook tot de verbeelding spreekt. Ik zie het bijvoorbeeld bij mijn zoon Aidan (15). Hij heeft een eigen YouTubekanaal, waarvoor hij video’s maakt over zijn passie: openbaar vervoer."

"Hij kent alle stations in Nederland uit zijn hoofd. Net als overigens alle stemacteurs van tekenfilms, inclusief hun geboortedata. Tja, mensen met autisme weten vaak alles van een onderwerp dat hun interesse heeft. Maar het leven is geen script dat je uit je hoofd kunt leren, je moet soms improviseren. En dat leren we ze hier."

Spelenderwijs

Saskia Maas richtte Inter-Acting op samen met Pim Donkersloot, pedagoog en directeur van Stichting ChildCenter. Het doel is om hoger functionerende autistische jongeren door middel van theater en improvisatie spelenderwijs te leren sociaal, flexibel en spontaan met elkaar om te gaan.

Deze week start het nieuwe programma, waarbij een groep tieners en studenten iedere woensdagavond cursus krijgt. Tijdens de workshop van vandaag krijgen ze alvast een voorproefje.

Moment of fame

"Ik ben op tijd!", klinkt er enthousiast door het theater. Aidan – die in zijn eentje met de tram gekomen is – knuffelt zijn moeder en tilt haar een stukje van de grond. Hij kan niet wachten tot zijn moment of fame begint. "Vorig jaar heeft hij ook al meegedaan", vertelt Saskia.

"Sindsdien is hij veel flexibeler geworden. Hij kan er beter mee omgaan als plannen wijzigen. Ook taal is voor hem een grote uitdaging, dat kan hij nu beter begrijpen en verwerken. Hij heeft nu zelfs een bijbaantje bij de groenteboer, wat eerder nog te hoog gegrepen was. Maar ieder kind leert hier weer wat anders, autisme heeft immers veel verschillende uitingen."

Oogcontact

Als cursusleidster Liz met de eerste opdracht begint, waarbij de kinderen ’loud and proud’ hun naam moeten zeggen, valt dat al duidelijk te merken: de één schreeuwt, de ander fluistert. De groep varieert van tieners die alleen naar de grond durven te kijken en soms overprikkeld hun handen over hun oren slaan tot jongens en meiden waarvan je in eerste instantie niet zou vermoeden dat ze een stoornis hebben.

De oefeningen lijken op het oog simpel, maar schijn bedriegt. Drie vragen stellen aan je buurman, en vervolgens op het podium vertellen wat je over de ander hebt geleerd? Een groot deel van de groep weet wel drie dingen op te noemen, maar dan over... zichzelf.

Niets is fout

Ook in je handen klappen op precies hetzelfde moment als je buurman, is nog best lastig. Zeker als Liz vertelt dat het makkelijker gaat als je oogcontact maakt. Sommige kinderen hebben het spelletje binnen no time onder de knie, anderen klappen liever uit de maat dan dat ze een ander in de ogen kijken. 

"Het leuke van improvisatie is dat er niets fout is", zegt Saskia. "Ze mogen zijn wie ze zijn, zolang ze maar plezier maken en zich veilig voelen. Als dat betekent dat ze op de grond willen zitten of weglopen, is dat ook goed. En ongemerkt rekken we de grenzen steeds iets verder op."

Acteren en leren

Het is tijd voor een staaltje serieus acteerwerk. Liz vraagt de jongeren om door de ruimte te lopen ’alsof het de warmste dag van het jaar is’. Ze is nog niet uitgesproken of er vliegt een paar schoenen door de zaal. "Ho ho, de kleren mogen wel aanblijven, hoor", zegt Liz lachend. "En probeer nu eens te lopen alsof de vloer van honing is."

Ook dat interpreteert ieder kind anders. Een deel doet alsof hun voeten aan de grond vastgeplakt zitten, twee meisjes klimmen op een stoel. Anderen kijken verdwaasd om zich heen. Want het koud of warm hebben, dát kunnen ze nog wel verwerken. Maar een vloer van honing? Probeer het je maar eens voor te stellen, als je alles letterlijk neemt...

Na een uurtje hebben de jongens en meiden niet alleen veel lol gehad, maar ongemerkt ook veel geleerd: van oogcontact maken, een gesprek voeren en vrienden maken tot creatief met taal omgaan en reageren op onverwachte dingen. En dat is niet alleen fijn voor henzelf, maar ook voor hun ouders.

Kippenvel

"Er wordt in de omgeving van een kind vaak te snel gedacht dat bepaalde dingen nooit zullen kunnen. Zonde, want vaak hebben mensen met autisme veel meer in hun mars dan iedereen denkt", zegt Saskia. "Wij vinden dat je een kind niet moet benaderen zoals hij is, maar zoals je hem wilt laten worden. Als je wil dat hij flexibel en sociaal is, moet je die eigenschappen stimuleren. Zelf krijg ik steeds opnieuw kippenvel als ik zie wat de jongens en meiden hier presteren."

Deze jongeren met beperking doen immers iets wat veel volwassen zónder beperking vaak niet eens zouden durven: acteren en grappen maken op een podium! "Het voordeel van autisme is dat ze niet zo snel last hebben van podiumvrees", zegt Saskia lachend. "Dat komt omdat ze nadenken over de opdracht, niet over wat andere mensen van ze denken: iets waar wij weer wat van kunnen leren, haha."

Dit verhaal verscheen vanochtend op de VROUW-pagina in De Telegraaf