Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Beurs met geld
Foto: Hollandse Hoogte
VROUW magazine

Zo word je baas
in eigen beurs!

journalist

Marion van Es

A

Al sinds de jaren zeventig zijn we baas in eigen buik, maar anno 2017 zijn we nog altijd geen baas in eigen portemonnee. Vrouwen verdienen gemiddeld nog steeds minder dan mannen, ook als ze hetzelfde werk doen. Hoe komt dat? En belangrijker: wat kunnen we eraan doen?

Hoe groot is de kloof? 

Om met het goede nieuws te beginnen: de loonkloof wordt langzaam maar zeker steeds smaller. Verdienden vrouwen in het bedrijfsleven in 2008 nog 9% minder dan hun mannelijke collega’s, in 2014 was dit nog 'maar' 7%, blijkt uit cijfers van het CBS.

Bij de overheid is het verschil nog kleiner: 5%. Tenminste, als we rekening houden met allerlei logische verklaringen, zoals het verschil in aantal werkuren, opleidingsniveau, functie en leeftijd.

Rekenen we die factoren niet mee, dan is de kloof nog vele malen groter en krijgen vrouwen tot wel 20% minder salaris dan de mannen. Vrouwenrechtenorganisatie WOMEN Inc berekende, in samenwerking met Loonwijzer, dat dat neerkomt op maar liefst 300.000 euro in een werkend leven!

Maar... jonge vrouwen zijn goed bezig. De 25-30 jarigen verdienen tegenwoordig zelfs 2% méér dan de mannen. Logisch, als je bedenkt dat er meer meiden een hbo- of universitaire studie doen en ook vaker én sneller hun diploma halen. Waarom die voorsprong na het 30e jaar weer verdwijnt, behoeft geen hogere wiskunde: 3 op de 4 vrouwen gaan parttime werken na de geboorte van hun eerste kind. 

Oorzaak 1: Het glazen plafond is nog niet gebarsten

Het voorbeeld: Eva (18) en haar tweelingbroer Tom hebben allebei het gymnasium-diploma gehaald. Tom gaat na de zomer bedrijfskunde studeren. Hij droomt van een baan op de Amsterdamse Zuidas, dure maatpakken en een snelle auto voor de deur. Eva gaat daarentegen liever naar de Kunstacademie, want het is haar droom om kinderboeken te illustreren. Dat ze daarmee geen topsalaris zal gaan verdienen, vindt ze niet zo belangrijk. 

Het probleem: Ondanks dat de politiek zich er al jaren mee bemoeit, zitten er nog steeds veel minder vrouwen op topposities dan mannen. Redenen die hiervoor genoemd worden, zijn de vrouwelijke voorliefde voor deeltijdwerken, het old boys network (de mannen die de banen uitdelen, geven die graag aan andere mannen) en het gebrek aan vrouwen die een topfunctie ambiëren. Vrouwen kiezen daarnaast vaker voor sectoren waarin de lonen laag zijn, zoals de zorg en het onderwijs. In hoogbetaalde sectoren als het bankwezen en de industrie zijn vrouwen nog ondervertegenwoordigd.

De oplossing: "Mannen kiezen met hun hoofd, vrouwen met hun hart", zegt succesvol ondernemer en Telegraaf-columniste Annemarie van Gaal. "Mannen zijn bij de keuze voor een studie vaak al bezig met de florissante toekomst die ze voor ogen hebben, terwijl vrouwen liever iets doen wat ze leuk vinden. Dat is niet verkeerd, maar het kan geen kwaad om ook het verstand een beetje te laten meebeslissen. Het argument dat er niet genoeg gekwalificeerde, ambitieuze vrouwen te vinden zijn, is onzin. Die zijn er juist volop, ze moeten bij het old boys network gewoon wat beter zoeken. Vroeger was ik tegen een vrouwenquotum, omdat ik geloof dat je zelf je kansen moet pakken. Tegenwoordig denk ik: 'Alles wat helpt om meer vrouwen in topfuncties te krijgen is welkom', want nu gaat het nog veel te traag."

Oorzaak 2: vrouwen zijn kampioen deeltijdwerken

Het voorbeeld: Lotte (28) is fysiotherapeut, haar vriend Pieter (32) werkt als autoverkoper. Als Lotte zwanger wordt, vinden ze het zielig voor de baby om beiden fulltime te blijven werken. Bovendien is de crèche zo duur dat meer werken nauwelijks lonend is. Eigenlijk verdiende Lotte meer dan Pieter en zou het financieel gezien logischer zijn als híj minder ging werken. Maar Pieter heeft helemaal geen zin om thuis luiers te verschonen, daar zijn vrouwen toch veel beter in? Lotte vindt het zelf ook geen probleem een stapje terug te doen. Als de kinderen groot zijn, komt haar tijd nog wel…

Het probleem: Voor het leeuwendeel wordt de loonkloof veroorzaakt doordat Nederlandse vrouwen kampioen deeltijdwerken zijn: 74% heeft een parttime baan, tegenover 20% van de mannen. En dat komt niet alleen doordat wij vaker de zorg voor de kinderen op ons nemen. Ook meiden van 18-25 jaar werken al veel vaker in deeltijd dan jongens, gemiddeld 29 versus 37 uur per week. Dat verschil is nergens anders in Europa zo groot. 

De oplossing: "Deeltijdwerken is aan de ene kant een luxe", legt Annemarie van Gaal uit. "In heel veel andere landen moeten stellen allebei fulltime werken, omdat ze anders niet kunnen rondkomen. Dat dit hier niet hoeft, is dus heel fijn. Aan de andere kant heeft het ook een negatieve consequentie, namelijk dat veel vrouwen niet economisch zelfstandig zijn. Terwijl dat juist zo belangrijk is in een tijd waarin bijna de helft van de huwelijken strandt. De zorg voor de kinderen ligt van nature meer bij vrouwen: iets wat al generaties lang is ingesleten, verander je niet zomaar. Wel zie je dat in veel ons omringende landen de kinderopvang beter geregeld is, waardoor moeders die willen blijven werken, dit makkelijker voor elkaar krijgen. Dit zou in Nederland ook beter kunnen. Wat verder zou helpen is als niemand meer zijn wenkbrauwen optrekt als een moeder fulltime wil blijven werken. Doe wat je zelf wil, en niet wat je omgeving verlangt! Als een parttime baan je keuze is, verdient dat ook respect. Maar ook dán kun je jezelf blijven ontwikkelen, bijvoorbeeld door een cursus of thuisstudie te volgen. Daarmee verhoog je ook je kansen op een (beter betaalde) baan als je ooit weer meer wil gaan werken."

Oorzaak 3: vrouwen weten niet hoe ze moeten onderhandelen

Het voorbeeld: Patricia (44) werkt al zes jaar als projectmanager bij een groot bedrijf. Dan komt ze er per toeval achter dat haar collega Leo, die even oud is en evenveel ervaring heeft, maandelijks 200 euro meer op zijn bankrekening krijgt gestort. Ze snapt er niets van. Tijdens haar laatste functioneringsgesprek gaf haar leidinggevende nog aan dat er wegens bezuinigingen helaas echt geen ruimte was voor salarisverhoging. 

Het probleem: Als je verschillen in opleiding, ervaring of aantal werkuren meerekent, blijft er nog steeds een onverklaarbaar stuk loonkloof over. Ook voor precies dezelfde functie krijgen vrouwen vaak minder betaald dan hun mannelijke collega’s. Dit kan te maken hebben met discriminatie: een baas die aanhanger is van het jaren 50-idee dat kerels nu eenmaal beter zijn in zo ongeveer alles, of die bij een salarisgesprek al meeweegt dat een 30-jarige vrouw waarschijnlijk in de toekomst parttime zal gaan werken, ook al is dit misschien helemaal niet het geval. Maar feit is ook dat vrouwen helaas minder goed zijn in hun salarisonderhandelingen dan mannen. Tweederde van de vrouwen accepteert het eerste bod dat ze krijgt, terwijl meer dan de helft van de mannen wél in onderhandeling gaat. 

De oplossing: "Mannen gaan uit van hun sterktes, vrouwen van hun zwaktes", aldus Annemarie van Gaal. "Als een man solliciteert op een functie en hij voldoet aan drie van de vier eisen, zal hij denken: 'Dat is de meerderheid, dus ik kan dit.' Terwijl een vrouw zal denken: 'Ik voldoe niet aan alle eisen, dus ik kan dit niet.' Vrouwen zouden veel beter getraind moeten worden in het voeren van onderhandelingen en het uitgaan van hun eigen kracht. Dat mag wat mij betreft al op de basisschool beginnen. Je kunt het daarna je hele leven blijven oefenen, want het leven zit vol onderhandelingen: als je een auto koopt bijvoorbeeld, of als je afspraken maakt met je partner. Het is een techniek die je jezelf kunt aanleren. Stel jezelf van tevoren een doel en houd daaraan vast. Pas als dat écht onrealiseerbaar blijkt, kun je terugvallen op je halfdoel."

Hoe moeten we dan onderhandelen? 3 tips!

Bereid het gesprek goed voor. Bedenk van tevoren met welke argumenten jouw (potentiële) werkgever gaat komen en verzin daar alvast een antwoord op. Onthoud dat een onderhandeling een strategisch spel is. Als jouw baas dus met een treurig gezicht zegt dat er helaas écht niet meer geld is, hoeft dit dus niet per se waar te zijn.

Wees niet te bescheiden. Als een willekeurige collega zegt dat jij zo ontzettend talentvol bent, kun je dat misschien nog wegwuiven ('Ach, dat is toch niets bijzonders? Dit zou jij ook kunnen!'). Maar bij een onderhandelingsgesprek staat er meer op het spel. Schroom dus niet om de kwaliteiten en successen op te noemen waar jij voor betaald wilt worden.

Als mensen een compliment krijgen, zijn ze geneigd zich naar dat compliment te gaan gedragen. Begin het gesprek dus door jouw werkgever op de schouder te kloppen, omdat hij/zij zich zo inzet voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Vanaf daar is het nog maar een klein stapje naar: 'En nu we het daar toch over hebben…'

Omdat je het waard bent…

Omdat ik het waard ben, jij toch ook? De bekende reclameslogan heeft bij vrouwenrechtenorganisatie WOMEN Inc een heel andere lading dan het recht op mooie make-up. Op weetwatjewaardbent.womeninc.nl kun je zelf uitrekenen hoeveel je eigenlijk zou moeten verdienen.

De organisatie hoopt dat vrouwen dit aangrijpen om geen genoegen te nemen met minder dan waar ze recht op hebben. Dus hup, op naar de baas voor een hartig woordje over geldzaken!

Durf je het nu niet? Zet dan alvast 4 maart in de agenda. Equal Pay Day valt in Nederland op de 64e dag van het jaar, wat symbool staat voor het aantal dagen dat vrouwen 'voor niks' werken als je het loonsverschil naar dagen omrekent.