Dit veld is verplicht

Dit veld is verplicht

Nee bedankt

Foto: Iris Planting
VROUW magazine

Marjolein gaf haar nier
aan een onbekende

journaliste

Eline Doldersum

H

Het is World Kidney Day, daarom delen we dit bijzondere verhaal opnieuw** met je.

Waar veel twintigers zich bezighouden met studeren, uitgaan en nieuwe liefdes, deed Marjolein Schraa (28) iets heel anders. Zij stond op haar 23ste een nier af. En niet aan een dierbare maar aan een onbekende.

Malaria

Marjolein: "Het moment waarop ik mijn ogen opende na de operatie was vreselijk. Ik had zoveel pijn. Ik dacht dat ik pijn ervaren had toen ik in het ziekenhuis werd opgenomen vanwege malaria, maar dit was nog tien keer erger.

Met zware morfine werd ik de eerste uren in slaap gehouden. Ik herinner me vaag dat de chirurg kwam vertellen dat ik een gezin aan de andere kant van het ziekenhuis heel blij had gemaakt. De operatie was geslaagd, mijn nier deed het goed bij de ontvanger.

Nierdonatie

Fantastisch nieuws. Al drong het op dat moment nog niet tot mij door. Misschien ook omdat ik niet wist wie hij of zij was. Pas na een kleine twee weken realiseerde ik mij hoe mooi en bijzonder het eigenlijk was.

Veel mensen zien mijn nierdonatie als iets groots, maar dat was het voor mij helemaal niet. Ik ben opgegroeid in een gezin waarin het welzijn van anderen voorop stond. Had mijn moeder een pan met eten over?

Dan bracht ze dat naar een gezin dat het minder breed had. Was het pak melk van de buurvrouw leeg? Dan holden wij naar de supermarkt. Het helpen van de mensen was iets normaals.

Stunt

Het eerste wat ik deed toen ik 18 werd, was mezelf inschrijven als bloed- en stamceldonor. Het is zo’n makkelijke manier om anderen te helpen. Waarom zou je
het dan niet doen?

Het idee voor het afstaan van een nier ontstond na het zien van De Grote Donorshow (2007). Tijdens dit televisieprogramma moest een ongeneeslijk zieke vrouw beslissen welke patiënt haar nier zou ontvangen.

Uiteindelijk bleek het een stunt om meer aandacht te vragen voor donororganen, maar het had desondanks mijn ogen geopend. Want ik had geen idee dat je ook organen kan afstaan bij leven. Dat was voor mij hét moment waarop ik dacht: 'Dat ga ik ooit een keer doen'.

Overlijden

Toen de beste vriendin (49) van mijn moeder overleed, ging het balletje echt rollen. Haar overlijden bracht zoveel pijn en verdriet met zich mee. Helemaal omdat ze nog jong was. Er waren zoveel mensen die nog jaren van haar hadden willen genieten. Dat zette mij opnieuw aan het denken.

Hoewel het afstaan van een nier haar niet had kunnen helpen, kon het voor een ander wél van grote betekenis zijn. Ik zou niet alleen de ontvanger helpen maar ook zijn/haar familie, vrienden en kinderen dit enorme verdriet besparen. Dus stapte ik het traject in. 

Anoniem

Voor mij was meteen duidelijk dat ik anoniem wilde doneren. Er zijn zoveel mensen die een oproep doen via social media, maar hoe maak je dan een keuze? Bij een anonieme donatie heb je niks met de selectieprocedure te maken.

Dan krijgt iemand een nier omdat hij/zij bovenaan de wachtlijst staat. Bovendien creëer je ook geen verplichtingen of verwachtingen; niemand hoeft mij levenslang dankbaar te zijn. Dat vond ik een heel prettig idee. 

Kinderen

In eerste instantie heb ik bijna niemand verteld over mijn plannen. Omdat ik me ongemakkelijk voelde bij de waardering. Alleen mijn broers en ouders wisten waarmee ik bezig was. Zij hebben mij vanaf het begin voor honderd procent gesteund al vonden ze het tegelijkertijd spannend.

Het ging immers wel om hun dochter die zich vrijwillig liet opereren om verder te leven met nog maar één nier. Niet niks. Wat als het tijdens de operatie zou misgaan? Of als mijn toekomstige kinderen een nier nodig zouden hebben? Ja, dat zou inderdaad kunnen. Dan hoop ik met heel mijn hart dat er mensen zijn die hetzelfde doen als ik heb gedaan.

Nu of nooit

Aan de andere kant: ik kon mijn nier zestig jaar in mijn lichaam bewaren omdat een dierbare hem misschien ooit nodig zou hebben, maar wat als dat moment zich nooit zou aandienen? En ik kon er nu een leven mee redden. Mijn jonge leeftijd - 23 - speelde voor mij niet mee.

Door mijn reizen naar ontwikkelingslanden was ik al wat verder dan veel leeftijdsgenoten. Zo was ik 20 toen ik ging werken in een kindertehuis in Ghana, waar ik dingen zag die me niet in de koude kleren zijn gaan zitten.

Twijfel

Toen ik een jaar later terugkwam in Nederland had ik al zoveel levenservaring. Die nierdonatie paste op dat moment helemaal in mijn leven; ik was bijna klaar met studeren, had geen verplichtingen... Het voelde als nu of nooit. 

Spanning of twijfel heb ik nooit gehad. Zelfs niet voor de operatie. Wel vond ik het voorbereidingstraject heel lang duren. Misschien ook omdat ik niet samen met de ontvanger naar een moment toeleefde. Het was slechts een kwestie van wachten tot er een juiste match was gevonden.

Psycholoog

Ondertussen werd ik intensief gescreend. Poli-afspraken, hartfilmpjes, longfoto’s, buisjes bloed, gesprekken met een psycholoog... Ik moest er immers ook rekening mee houden dat de nier niet werkte of dat het lichaam van de ontvanger 'm zou afstoten. Wat dan?

Je weet van tevoren nooit hoe zo’n traject eindigt, maar stel dat het fout was gegaan, dan nóg was het voor mijn gevoel niet voor niets geweest; dan had ik in elk geval iemand een kans gegeven.

Morfine

De ziekenhuisbezoeken vond ik wél moeilijk. Ik zag daar zoveel leed... Ik zat in de wachtkamer tussen doodzieke patiënten terwijl ik zelf niets mankeerde. Dat bleef een raar gegeven: ik stapte als gezonde vrouw met twee nieren het ziekenhuis binnen om er vervolgens een paar dagen later met één nier doodziek weer uit te komen. 

De operatie zelf viel uiteindelijk heel erg mee, maar de periode daarna heb ik flink onderschat. De pijn was ondraaglijk, ik moest continu overgeven van de morfine en mijn buikwond was enorm.

Ellendig

Nog nooit had ik me zo ellendig gevoeld. Ik vond het verschrikkelijk dat ik zo kleinzerig was, maar de tranen bleven maar komen. Dat is misschien niet raar voor iemand die net een zware operatie heeft ondergaan, maar ík had ervoor gekozen. Ik was niet ziek en mocht er dus ook niet over zeuren, vond ik.

Toch was de pijn niet eens het ergste, die zakte op den duur af. Veel erger vond ik dat ik helemaal niets meer zelfstandig kon. Douchen, aankleden, naar de wc... Overal had ik hulp bij nodig. Vreselijk vond ik dat. Ik was enorm gehecht aan mijn vrijheid, deed altijd alles alleen en was nooit eerder afhankelijk van anderen.

Ontvangen

Daarin ben ik mezelf flink tegengekomen. Maar omdat ik geen keus had en me wel moest overgeven, is dat tegelijkertijd de periode geweest waarin ik het meest heb geleerd. Voorheen kon ik alleen maar hulp geven, sindsdien weet ik dat het ook oké is om hulp te ontvángen.

Of mijn nier het nog steeds goed doet en of de ontvanger nog leeft? Ik heb geen idee. Na de operatie hoor je daar als anonieme donor niets meer over. Wel mag de ontvanger mij een anonieme brief sturen, maar die heb ik - tot op heden - niet ontvangen.

Impact

Dat is voor mij absoluut geen gemis. Daarvoor heb ik het niet gedaan. Ik vertel mijn verhaal ook alleen maar omdat ik meer bekendheid wil geven aan orgaandonatie bij leven. Op de eerste paar weken na, is de impact van een donatie nihil.

Het enige wat er is veranderd, is dat ik bepaalde medicijnen niet meer mag slikken en de rest van mijn leven onder controle sta in het ziekenhuis. Maar dat stelt niets voor bij wat het de ontvanger allemaal oplevert.

Want door mijn nier heeft iemand weer kwaliteit van leven. Kan hij/zij weer genieten van zijn/haar gezin. Dat maakt het voor mij dubbel en dwars waard. Het is dat ik niet nog een nier kan afstaan, anders zou ik het morgen zo weer doen."

**Dit verhaal verscheen eerder in december 2018 in VROUW Magazine (ieder weekend bij De Telegraaf).